Aandoeningen A-Z

Vitamine D tekort: symptomen, oorzaken en behandeling

vitamine d tekort

Veel mensen hebben een vitamine D tekort, vaak zonder dat ze het in de gaten hebben.

Voel jij je vaak moe? Dan is het goed om eens te kijken naar je dagelijkse vitamine D opname. Je kunt je energie-level hiermee een enorme boost geven.

Helaas zit er in ons dagelijkse voedsel vaak onvoldoende vitamine D en telt Nederland ook niet een top aantal zonuren. Toch kun je met een aantal simpele stappen al veel verschil maken.

In dit artikel lees je meer over de symptomen, de oorzaken en de behandeling van vitamine D tekort.

Geef je lichaam en geest een oppepper en doe jezelf niet langer tekort!

De werking van vitamine D

Vitamine D is een prohormoon; een soort bouwstof voor hormonen.

In het lichaam vinden allerlei complexe biochemische processen plaats van cellen en organismen. Die zorgen voor het geven van signalen of voor de afbraak of opbouw van energie.

Vitamine D maakt daar ook onderdeel van en wordt in de lever en nieren omgezet. Ultraviolet licht, zoals dat van de zon, zorgt o.a. voor de aanmaak van vitamine D.

Vitamine D zorgt ervoor dat calcium en fosfaat beter kunnen worden opgenomen uit je bloed en helpt botontkalking voorkomen. Vitamine D zorgt er ook voor dat de calciumspiegel in je bloed stabiel blijft, wat erg belangrijk is om goed te functioneren.

Verder is Vitamine D werkzaam binnen het immuunsysteem door cellen te beschermen tegen bacteriën en bijvoorbeeld tumoren en andere vormen van kanker. Tot slot helpt vitamine D het hart en de bloedvaten gezond te houden en heeft een sterke werking op de gemoedstoestand.

De ontdekking van de 20e eeuw

Door de industrialisatie begin 19e eeuw gingen mensen (en toen ook kinderen) veel meer binnenshuis werken, in fabrieken. Zo zagen ze nog nauwelijks zonlicht. Kinderen kregen daardoor vaak groeiziektes zoals misvormde benen.

Zo kwam het dat vitamine D uiteindelijk werd ontdekt als de sleutel bij de genezing van deze ziektes.

Na de 2e wereldoorlog gingen stadskinderen vaak naar vakantiekolonies om aan te sterken en kregen kinderen ook levertraan toegediend waar veel vitamine D in zit.

Vanaf de jaren ’60 werd vitamine D ook toegevoegd aan melk en margarine.

Symptomen

Voel je je intens vermoeid en vaak grieperig? Ben je vaak je eetlust kwijt of ben je misselijk en moet je vaak overgeven?

Dan kan het zijn dat je last hebt van vitamine D tekort, ook wel ‘vitamine D deficiëntie’ genoemd.

Je kunt je ook slap voelen in je spieren (bijvoorbeeld tijdens inspanning en/of sporten), last hebben van hoge bloeddruk, concentratieproblemen of depressie.

Oorzaken

De Europese richtlijn voor de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid vitamine D voor volwassenen is 5 mg. Veel wetenschappers vinden deze hoeveelheid overigens veel te laag.

Een derde van de jonge volwassenen heeft een tekort aan vitamine D. Voor de 65 plussers geldt dat de helft dagelijks te weinig vitamine D binnenkrijgt.

De grootste oorzaak van een vitamine D tekort? Gebrek aan zon!

Zonlicht

vitamine d zonlicht

De zon is de allergrootste leverancier van vitamine D. Vele malen sterker dan een voedingssupplement. Mensen die in een (sub)tropisch klimaat leven maken zo’n 100 keer meer vitamine D aan dan de hoeveelheid die in Nederland wordt aanbevolen bij volwassenen.

In de winter is de zon in ons land te zwak om een degelijke hoeveelheid vitamine D aan te maken. Luchtvervuiling kan de aanmaak mogelijkheid ook doen verminderen.

In de zomer kun je meer profiteren van de zon, maar dan nog leven mensen vaak meer binnen in verband met werk bijvoorbeeld. De angst voor huidkanker is in Nederland ook toegenomen. Zonnebrandcrèmes verminderen de kans op huidkanker, maar belemmeren ook de aanmaak van vitamine D.

Mensen met een donkere huidskleur maken sowieso minder vitamine D aan dan mensen met een lichte huidskleur. Mensen die voor bijvoorbeeld hun geloofsovertuiging het lichaam bedekken, zullen goed op hun vitamine D inname moeten letten.

Aandoeningen die mogelijk verband houden met een vitamine D tekort

  • Osteoporose (botontkalking)
  • Hypercalciëmie (teveel calcium in het bloed)
  • Rachitis (ziekte die voornamelijk bij kinderen voorkomt en invloed heeft op de groei en vorming van de botten)
  • Osteomalacie (het dunner worden van de botten alsmede spierzwakte)
  • Myopathie (spierzwakte bij bepaalde handelingen zoals traplopen)
  • Nierfalen

Overmatig alcoholgebruik kan ervoor zorgen dat vitamine D niet goed meer kan worden aangemaakt. Dat heeft met de aantasting van de lever te maken.

  • Auto-immuunziekten zoals multiple sclerose, diabetes type 1 en bepaalde vormen reuma
  • Vormen van kanker zoals borst-, prostaat- en darmkanker
  • Huidaandoeningen
  • Hart- en vaatziekten
  • Depressie
  • Obesitas (vetcellen onttrekken vitamine D uit het bloed)

Behandeling

Hoe kun je er dan toch voor zorgen dat je hier in Nederland optimaal gebruikt maakt van de voordelen van ultraviolette straling?

Zonnebanken filteren vaak hun UV-B straling omdat deze voor roodheid en huidkanker kan zorgen. Tegenwoordig zijn er echter speciale zonnebanken die voldoen aan de hoogste veiligheidseisen en het zonlicht kunnen nabootsen. Ze zijn uitgerust met zogenaamde ‘blue D-lite’ lampen.

Als je daarbij een goede huidmeting laat doen en het ‘zonbeleid’ volgt (dus niet te vaak gaat) is dit relatief veilig.

Verder kun je ernaar streven om elke dag 15 minuten buiten te zijn, liefst als de zon schijnt en vooral in de zomer. Buitenlucht is sowieso gezond, dus baat het niet dan schaadt het niet!

Voeding

Met de juiste voeding kun je op een natuurlijke manier al veel vitamine D binnenkrijgen. Waar haal je je dagelijkse portie vitamine D vandaan?

  • Eet veel verse vis! Vissoorten met een goede bron van vitamine D zijn bijvoorbeeld: haring, meerval, zalm, makreel, sardines, tonijn en paling.
  • Eieren. De bron van vitamine D zit in de eidooiers. Eieren zaten jarenlang in het verdomhoekje omdat ze een te hoog cholesterol-gehalte in de hand zouden werken. Maar eieren kun je gerust elke dag eten.
  • Paddenstoelen, mits in het wild geoogst, bevatten veel vitamine D. Dit is een plantaardige bron van vitamine D, dus belangrijk voor veganisten.

Vermijd verder overmatig alcoholgebruik.

Vitamine D supplementen

vitamine d supplement

Het innemen van vitamine D voedingssupplementen is zeker geen overbodige luxe. Een lepel levertraan per dag hoeft gelukkig niet meer.

Je kunt visoliecapsules slikken en die hebben geen nare nasmaak. Het gaat nog steeds met name om visolie uit de lever van de vis. Hieraan zijn nog extra vitamine D en A toegevoegd.

Voor kinderen onder de 10 jaar wordt een dagelijkse dosis van 15 mg per dag geadviseerd. Voor volwassenen geldt daarvoor een dosering van 25 mg per dag.

Zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven, ouderen en jonge kinderen zijn vooral kwetsbaar voor vitamine D tekort. Ook mensen met een donkere huidskleur en mensen die hun lichaam bedekken hebben veel baat bij het slikken van vitamine D supplementen.

En uiteraard mensen met één van bovengenoemde aandoeningen. Je kunt een bloedtest laten doen waaruit blijkt wat een passende hoeveelheid is voor jou.

Moeder en kind

Vitamine D is voor het ongeboren kind erg belangrijk. Als je zwanger bent is het aan te raden om supplementen te slikken.

In de moedermelk zit helaas niet voldoende vitamine D. Dus ook na de geboorte is het aan de moeder om te zorgen voor voldoende vitamine D inname.

Ouderen en vitamine D

Het nemen van vitamine D supplementen wordt momenteel veel aangeraden, met name aan ouderen. De ouder wordende huid wordt dunner waardoor er minder makkelijk vitamine D kan worden aangemaakt.

Ouderen zijn vaak minder mobiel waardoor ze minder buiten komen en de zon is voor hen vaak te fel. Ook hebben ouderen helaas vaak te maken met eenzaamheid. Vitamine D kan neerslachtigheid helpen verminderen.

Er wordt veel gediscussieerd over de mogelijke risico’s van een teveel binnenkrijgen aan vitamine D. Dit zou o.a. gevaarlijk zijn voor het hart. Voedingsdeskundigen beweren echter dat het bijna niet mogelijk is om een overdosis vitamine D te krijgen.

Het risico op een vitamine D tekort is zoveel malen groter dan een overdosis. Je moet het dus wel heel bont maken wil je hiermee te maken krijgen.

De farmaceutische industrie verdient niks aan gezonde mensen en des te meer aan de kwalen die gepaard gaan met een vitamine D tekort. In die branche zal dus het vitamine D tekort niet zo snel aan de kaak worden gesteld.