Aandoeningen A-Z

9 klachten en symptomen van vitamine B12 tekort

symptomen van vitamine b12 tekort

Symptomen van vitamine B12 tekort zijn niet altijd even duidelijk. Toch is het belangrijk dat je deze leert herkennen.

Deze vitamine speelt namelijk een grote rol in ons zenuwstelsel en de aanmaak van rode bloedcellen.

Hoe kom je aan een vitamine B12 tekort?

Welke symptomen zien we doorgaans?

En wat betekent zo’n tekort eigenlijk voor je lichaam?

Lees hier alles over de symptomen en klachten die je kunt verwachten.

Symptomen van vitamine B12 tekort

Symptomen van vitamine B12 tekort geven aan dat je gezondheid aandacht nodig heeft. Het komt relatief vaak voor, maar kan gelukkig gemakkelijk verholpen worden. Toch moet je ervoor zorgen dat je er op tijd bij bent, voordat er schade ontstaat in het lichaam.

Maar wat is vitamine B12 eigenlijk?

Vitamine B12 wordt ook wel ‘cobalamine’ genoemd. Deze stof speelt een belangrijke rol in het functioneren van ons lichaam. Het heeft de volgende uitwerkingen:

  • Aanzet tot synthese (vorming) van DNA
  • Heeft onmisbaar effect op cellulaire energieproductie
  • Maakt productie van rode bloedcellen mogelijk
  • Versnelt en verbetert de impulsgeleiding van de zenuwen, waardoor informatie sneller rondgebracht wordt
  • Zorgt voor aanmaak van cellen voor de darmwand, vagina en tong

Doorgaans komen we vrij gemakkelijk aan deze vitamine. Het zit namelijk in vis, vlees, eieren en melkproducten. Hiernaast vinden we het in marmiet en nori (een Japans, eetbaar zeewier).

Ook zit het in de algemene vitaminepillen, waardoor de dagelijkse dosis snel bereikt is.

Toch kan men een tekort oplopen. Vaak zien we dit bij ouderen, mensen met een darmprobleem of veganisten.

Wanneer je geen dierlijke producten binnenkrijgt, zul je al snel geen vitamine B12 meer in je lichaam hebben. Deze vitamine zit ook in planten en enkele plantaardige producten. Maar met uitzondering van nori, kan ons lichaam hier helaas weinig tot niets mee.

Ook maken we zelf in de darm wat van deze vitamine aan. Helaas vindt het proces plaats op een locatie waar de darm dit niet meer op kan nemen. De stof gaat hier dus verloren.

Ook bepaalde medicatie bij de behandeling van diabetes of maagzuur kan de opname van vitamine B12 blokkeren.

Per dag heeft een volwassene zo’n 2,8 microgram vitamine B12 nodig.

Heb je een tekort? Dan zullen de aanwijzingen hierop soms erg op zich laten wachten. Toch zijn deze aanzienlijk: op termijn kunnen zich zwangerschapsproblemen, neurologische klachten en bloedarmoede voordoen.

Het is dus belangrijk, om een tekort op tijd te kunnen herkennen. Hieronder geven we de 9 meest bekende klachten en symptomen van vitamine B12 tekort.

1. Bleke of gele huid

Vaak zien we bij mensen met een vitamine B12 tekort dat ze een bleke of gele huidskleur hebben. Ook is het oogwit vaak wat verkleurd. Wanneer er geen of te weinig van deze vitamine is, wordt namelijk de aanmaak van rode bloedcellen verstoord.

Hierdoor ontstaat er megaloblastische bloedarmoede. De rode bloedcellen die gevormd zijn, blijken te groot en misvormd om uit het beenmerg naar de bloedbaan te treden. Hierdoor krijg je te weinig van deze cellen, wat de huid een bleke kleur geeft.

Ook zullen de cellen die achterblijven kapot gaan of afgebroken worden door het lichaam. Dit wordt verwerkt door de lever, waarbij de stof bilirubine vrijkomt. Wanneer dit in hoge hoeveelheden aanwezig is, kan de huid en het oogwit een gelige kleur krijgen.

2. Vermoeidheid of zwakte

Één van de bekendste symptomen van een vitamine B12 tekort, is energietekort. Dit wordt veroorzaakt door het tekort aan rode bloedcellen.

Deze cellen transporteren namelijk zuurstof door het gehele lichaam. Komt je lichaam zuurstof tekort, dan kunnen belangrijke processen minder goed uitgevoerd worden. Hierdoor is er ook minder energie beschikbaar.

Bij ouderen zien we deze klachten vaak ontstaan door de auto immuunziekte ‘pernicieuze anemie’. Hierbij wordt te weinig van de glycoproteïne ‘intrinsieke factor’ geproduceerd in het lichaam.

En dit molecuul heb je nodig om een vitamine B12 tekort te voorkomen! Het bindt zich namelijk in de darm aan de vitamine, zodat het lichaam deze kan opnemen. Heb je te weinig intrinsieke factor, dan wordt de B12 ongebruikt afgevoerd door het darmstelsel.

3. Prikkerig, pijnlijk gevoel

Vitamine B12 speelt een belangrijke rol in ons zenuwstelsel. Wanneer een tekort voortduurt, kan dit schade aan de zenuwen veroorzaken.

Deze vitamine is namelijk cruciaal in de aanmaak van myeline, een vettige substantie die voor de bescherming van zenuwuiteinden zorgt. Is B12 niet voldoende aanwezig, dan kan het zenuwstelsel niet goed functioneren.

Een veel geziene klacht hierbij, is paresthesie. Dit is een stoornis in de gevoelssensatie, wat een tintelend of prikkend gevoel geeft in ledematen zoals handen en voeten.

4. Verstoorde mobiliteit

Helaas kan de aantasting van het zenuwstelsel ernstigere vormen aannemen dan alleen een prikkend gevoel in de handen en voeten. Wanneer er niet goed meer gecommuniceerd kan worden binnen het lichaam, kan er van alles fout gaan.

De motoriek vermindert, men krijgt vaak balans- en coördinatie problemen. Dit wordt vaak bij ouderen gezien met een vitamine B12 tekort.

5. Ontstoken tong en mondzweren

Een tekort aan bepaalde vitaminen of mineralen kan ontstekingen aan de tong en mond veroorzaken. Zo ook bij een tekort aan vitamine B12.

In het geval van een tongontsteking (glossitis), wordt de tong gezwollen, rood en pijnlijk. Vaak worden bij dit tekort lange, rechte groeven op de tong waargenomen.

Ook zal de oppervlakte van de tong vaak glad lijken, omdat de smaakpapillen door de druk recht getrokken worden. Bij deze ontsteking heb je vaak veel moeite met kauwen, slikken en praten.

Bij dit tekort kunnen er ook zweren in de mond ontstaan. Hiernaast ervaart men vaak jeuk in de mond, een prikkerige tong of een algemeen brandend gevoel.

6. Benauwdheid en duizelingen

Naast vermoeidheid, kan het tekort aan rode bloedcellen nog meer klachten in het lichaam veroorzaken. Bij een vitamine B12 tekort heb je sneller last van ademtekort en duizeligheid dan normaal.

Omdat er minder rode bloedcellen zijn, heeft je lichaam minder zuurstof tot zijn beschikking. Dit kun je voelen in het dagelijks leven, maar vooral wanneer je je inspant.

Vaak ga je hierbij meer ademhalen, maar minder diep. Je wilt zo snel mogelijk, zoveel mogelijk zuurstof binnenhalen. Dit veroorzaakt een hijgende ademhaling.

7. Verstoord zicht

Schade aan het zenuwstelsel kan ernstige vormen aannemen. Dit stelsel zit door ons hele lichaam, waardoor er overal klachten kunnen ontstaan.

Een opvallende klacht bij vitamine B12 tekort is de achteruitgang van het zicht. Vaak is het beeld wazig of komt het verstoord over. Dit betekent dat de optische zenuw die naar het oog loopt, aangetast is.

Het signaal wat van deze zenuw naar de hersenen loopt, is verstoord door de aangerichte schade. Hierdoor kan informatie niet goed meer doorkomen en weet je niet wat het oog precies waarneemt.

8. Verandering in humeur

Een tekort aan vitamine B12 kan ervoor zorgen dat het humeur verandert. Geregeld wordt dit genoemd als een oorzaak van depressie of dementie.

Dit heeft grotendeels te maken met het gehalte homocysteïne in het bloed. Dit is een aminozuur, dat door ons eigen lichaam aangemaakt wordt. Hebben we te weinig vitamine B12, dan wordt het gehalte homocysteïne in het bloed te hoog.

Dit zorgt voor allerlei risico’s. Onder andere wordt dit als belangrijke risicofactor van hart- en vaatziekten gezien.

Maar het tast ook het brein aan.

Homocysteïne is schadelijk voor het lichaam, vooral in hoge gehaltes. Hier heeft ook het brein last van. De communicatie naar de rest van het lichaam zal verslechteren, wat tot stemmingswisselingen en vergeetachtigheid kan leiden.

9. Verhoogde lichaamstemperatuur

Één van de meest onverklaarbare symptomen van vitamine B12 tekort is koorts. Sommige mensen hebben een plotselinge verhoging van de lichaamstemperatuur, wanneer dit tekort aanwezig is.

Bij behandeling en toediening van de vitamine, verdwijnt deze verhoging binnen korte tijd weer. Maar waarom deze is ontstaan blijft in de huidige medische wetenschap nog een raadsel.

Een vitamine B12 tekort, wat nu?

Vermoed je een tekort aan vitamine B12? Of heb je (een combinatie van) bovenstaande klachten? Dan is het altijd wijs om contact op te nemen met een arts.

Ook al heb je misschien geen vitamine tekort, bovenstaande symptomen worden ook wel waargenomen bij andere oorzaken.

De klachten kunnen tot gevaarlijke situaties leiden, zoals ongelukken en een slechte gezondheid. En als je te lang wacht, kan er ook onherstelbare schade in het lichaam ontstaan.

Daarom geldt hierbij:  better safe, than sorry!

Hiernaast is een nijpend tekort snel op te heffen. De arts geeft een injectie met vitamine B12 preparaat, wat een paar keer herhaald moet worden voor optimaal resultaat.

Vervolgens moet worden uitgezocht waarom je het tekort opgelopen hebt. Hier kan een serie aan testen bij komen kijken.

Soms wordt besloten om de injecties voor langere perioden te blijven geven.

Heb je ouders boven de 60 jaar oud, ben je zelf senior of mantelzorger bij een ouder persoon? Wees dan altijd waakzaam voor deze symptomen.

Laat je adviseren hoe je het tekort kunt voorkomen en vraag eventueel of men in aanmerking komt voor een periodieke vitamine B12 injectie.