Gezonde Voeding

Transvetten – het meest ongezonde vet

transvetten

Transvetten zijn de vetten die je zoveel mogelijk moet vermijden. Maar hoe doe je dat?

Transvetten zitten verstopt in veel verschillende voedingsmiddelen. Zelfs in voeding die door de voedselindustrie als ‘gezonde keuze’ wordt bestempeld.

En dat terwijl transvetten bij veelvuldig gebruik ernstige schade aan de gezondheid kunnen toebrengen. Volgens Amerikaans onderzoek kost het per jaar 30.000 Amerikanen het leven.

In dit artikel leggen we je uit wat transvetten zijn en welke gezondheidsnadelen eraan kleven.

Ook geven we je een lijst van voedingsmiddelen die transvetten (kunnen) bevatten.

Door even alert te zijn in de supermarkt en de etiketten van bepaalde voedingsmiddelen te lezen, kun je een enorme omslag maken in je levensstijl!

Wat zijn transvetten?

Transvet is onverzadigd vloeibaar plantaardig vet of olie dat gehard wordt. Dit chemische proces heet ‘hydrogenering’. Er wordt meestal gebruik gemaakt van zonnebloemolie of sojaolie.

Hierbij wordt bij de vetzuren watergas-moleculen toegevoegd en ook nikkelpoeder. Het onverzadigde vet wordt vaak gedeeltelijk gehard (dus niet geheel) en dan ontstaat er transvet.

Vanaf de jaren ’70 werd er in zogenaamde ‘hardingsfabrieken’ olie verhard. Bijvoorbeeld om imitatie-roomboter te maken; namelijk margarine. Dit werd gemaakt van sojaolie of walvistraan (niet te verwarren met levertraan).

Transvetten zijn dus industrieel bewerkte vetten. Ze komen in de natuur alleen in geringe mate voor in dierlijke producten zoals melk, roomboter, kaas en vlees.

Koeien en schapen zetten de olie in veevoer en gras in hun maag om naar transvet. Maar dit soort vetten zouden volgens wetenschappers veel minder ongezond zijn vanwege het ontbreken van het fabrieks-proces en de uiterst kleine hoeveelheden.

Het harden van vloeibare olie heeft 2 redenen: ten eerste blijft het vet hard bij kamertemperatuur en heeft dus pas bij meer hitte een smeltpunt. ‘Ideaal’ voor de smeerbaarheid. Daarom wordt er bijvoorbeeld margarine van gemaakt.

Een andere reden dat plantaardige vetten worden omgezet in transvetten is dat producten met transvetten simpelweg makkelijker verder te bewerken zijn, zoals bijvoorbeeld in de banketindustrie.

Verder werkt transvet op de smaakpapillen net als het gebruik van veel zout of veel suiker. Mensen raken gewend en zelfs verslaafd aan de smaak. Het maakt producten indien nodig ook lekker knapperig.

En de belangrijkste reden: de houdbaarheid wordt gegarandeerd zelfs verlengd.

De gezondheidsnadelen van transvetten

Aan het consumeren van voedsel dat rijk is aan transvetten, zit geen enkel voordeel verbonden. Transvetten bevatten totaal geen voedingsstoffen.

Het lichaam reageert heel anders op transvet dan op (gezonde) onverzadigde en verzadigde vetten.

Dat zit zo: ongeharde vetten hebben, als je ze onder een microscoop ziet, een soort kromming in hun structuur. Deze onbewerkte vetten (met name enkelvoudig onverzadigde vetten en plantaardige verzadigde vetten) zijn daardoor zeer gezond, en belangrijke bouwstenen voor het lichaam.

Transvetzuur-ketens hebben deze kromming niet meer; zij hebben een rechte structuur.

Dat is waar het misgaat: rechte vetzuurketens kunnen in ons lichaam niet meer omgezet worden in stoffen die noodzakelijk zijn voor de strijd tegen ontstekingen binnen het immuunsysteem.

Ook zullen de lichaamscellen minder goed functioneren onder invloed van transvet, doordat ze minder flexibel worden.

Kortom: onze cellen kunnen niet omgaan met transvetten.

Voedselproducenten zijn op de hoogte van de risico’s, maar zijn niet verplicht om hier melding van te maken naar de consument toe. Met het oog op winst en gemak zullen zij dit ook niet zo snel doen.

Wat zijn de consequenties? Hieronder de gevolgen voor je gezondheid:

  • Transvet verstoort de opname van gezonde voeding (zoals bijvoorbeeld omega 3 vetzuren) en zorgt voor een ophoping van gifstoffen in het lichaam, die (chronische) ziektes kunnen veroorzaken.
  • Transvet verhoogt de L.D.L. (het ‘slechte’ cholesterol) en verlaagt het H.B.L. (het ‘goede’ cholesterol).
  • De stofwisseling (metabolisme) wordt verstoord: bij het eten van voedsel met daarin natuurlijke vetten, duurt het ongeveer 18 dagen voordat de helft verteerd is. Bij het eten van voedsel met daarin transvetten, kost het zeker 51 dagen om dezelfde hoeveelheid te verteren. Transvet verhoogt ook de insuline-waarden in het lichaam. Dit alles kan leiden tot obesitas en daarnaast tot aderverkalking, verschillende soorten kanker, hartziektes, slechtziendheid en hoge bloeddruk.
  • Transvet is slecht voor gewrichten en bindweefsel.
  • Bij baby’s van moeders met veel transvetten in hun systeem kan het geboortegewicht te laag zijn, evenals de scherpte van het zicht.
  • Bij mannen die teveel transvetten binnenkrijgen vermindert de aanmaak van testosteron en verslechtert de kwaliteit van het sperma.
  • Na het eten van voeding met veel transvetten kun je je erg lusteloos voelen. Eet je continue transvet-rijk voedsel, dan kun je zeer neerslachtig worden en zelfs depressief.
  • Door transvetten kunnen bepaalde allergieën de kop opsteken.

In welke voedingsmiddelen zitten transvetten?

In de Verenigde Staten is het al verplicht om transvet te vermelden op het etiket. In Nederland wordt hieraan gewerkt, maar het is nog onduidelijk wanneer het verplicht wordt gesteld.

Voor nu kun je op een etiket alleen uit de volgende tekst opmaken dat er transvetten in het product verwerkt zitten:  “bevat (gedeeltelijk) gehard plantaardig vet/olie”, of “bevat gehydrogeneerd(e) vet/olie”.

Het voedingscentrum stelt dat je maximaal 2 gram transvet mag binnenkrijgen per dag. Dat klinkt weinig, maar je komt hier heel snel aan als je verschillende producten eet die transvetten bevatten.

Je kunt dan denken aan:

  • Margarine (gebruik liever biologische gras-roomboter)
  • Banketproducten zoals taart (vooral in de supermarkt)
  • Toetjes
  • Gehydrogeneerde (soja)olie (gebruik liever ruwe plantaardige koudgeslagen olie)
  • Sauzen (zoals veel soorten mayonaise en ketchup) en dressings
  • Soepen
  • Kant- en klaarmaaltijden
  • Producten zoals crackers en toastjes, die voorgebakken zijn
  • Zoutjes, popcorn
  • Koeken en snoep
  • Zo ongeveer alle snacks; niet alleen bij de snackbar, maar ook bij de viskraam en de loempiakraam bijvoorbeeld. Hierbij moet wel gezegd worden dat het eraan ligt wat voor soort olie er gebruikt wordt!

In de Verenigde Staten is men bezig om speciale soja-rassen te telen waarvan de olie niet gehard hoeft te worden maar die tóch lang houdbaar blijft.

In Europa gaat met name Denemarken voorop in strenge regelgeving omtrent het gebruik van transvetten.

Nederland loopt jammerlijk achter. De voedsel- en warenautoriteit wist allang dat transvetten schadelijk zijn voor de gezondheid, maar heeft de productie en verkoop tot op heden nooit in strenge wetgeving aan banden gelegd.

Wel zijn er veel goede initiatieven van horecaondernemers om bij het frituren niet meer gebruik te maken van transvetten. Je kunt ernaar vragen als je toch besluit om te gaan snacken.