Aandoeningen A-Z

Tinnitus (oorsuizen): oorzaak & behandeling

tinnitus oorsuizen

Tinnitus, oftewel ‘oorsuizen’ is een onzichtbare, maar veel leed veroorzakende aandoening.

We kennen allemaal de piep in het oor na een avondje stappen.

Stel je voor dat die piep niet meer ophoudt. En dat je ’s nachts niet kan slapen door de ‘herrie’in je hoofd.

Dan is de kans groot dat je lijdt aan tinnitus. In de ergste vorm is dit voor mensen echt een lijdensweg.

Er bestaat geen medicijn tegen en het is vaak ook niet écht te bewijzen; je bent de enige die de geluiden hoort.

In dit artikel zetten we uitéén wat tinnitus inhoudt, wat de oorzaken zijn en hoe een behandeling eruit ziet.

Wat is tinnitus?

Tinnitus, ook wel oorsuizen of fantoomgeluid genoemd, is een aandoening van het gehoor.

De patiënt hoort gepiep, gebrom, gesis, gezoem, gesuis of gefluit in één of allebei de oren, zonder dat daar van buitenaf aanleiding toe is.

Ongeveer 1 op de 10 Nederlanders is tinnitus-patiënt. Het komt dus vrij vaak voor.

Iedereen kan in de stilte geluiden horen binnenin zichzelf. We noemen dat maar even ‘de muziek van de hersenen’. Je hoort dan soms wat suizen of brommen, of een pieptoon: de elektrische activiteit van de zenuwcellen.

Ook kun je, na blootgesteld te zijn aan harde muziek, een piep in je oren horen. Dit is ook een vorm van tinnitus en komt bij iedereen voor. Als dit te vaak gebeurd kun je gehoorbeschadiging oplopen.

Bij tinnitus patiënten geven de hersenen signalen door alsof er geluiden zijn, maar deze zijn er in werkelijkheid niet.

De geluiden kunnen verschillen in volume en toonhoogte. Het kan pulserend zijn, of een constant geluid. Het kan ook plotseling opkomen en weer afnemen.

Sommige patiënten hebben er regelmatig last van, anderen voortdurend.

Tinnitus is het gevolg van een verstoring van het ‘akoestisch systeem’.

Er bestaan verschillende vormen van tinnitus, daarom wordt het wel een ‘heterogene aandoening’ genoemd, vanwege de verschillende klachten en verschijningsvormen.

Bij Hyperacusis bijvoorbeeld is er sprake van een extreme gevoeligheid voor geluiden van buitenaf.

Bij de ziekte van Meniere is er sprake van een afwijking van het binnenoor. Een van de symptomen is dan tinnitus.

Bij ‘subjectieve tinnitus’ hoort alleen de patiënt de geluiden. Dit komt het meest voor.

Bij ‘objectieve tinnitus’ kan een KNO-arts (keel-, neus-, en oorarts) de geluiden ook horen: hij of zij kan de samentrekkingen in de spier van het oor waarnemen.

Lees ook: oorpijn, wat helpt tegen pijn in het oor

Het gehoor

Een klein stukje biologie om te begrijpen hoe het gehoor werkt:

De oorschelp vangt een geluid (vibraties) op.

Via de uitwendige gehoorgang gaat het geluid dan naar het middenoor en vervolgens naar het binnenoor (‘slakkenhuis’).

Daar zorgen ongeveer 17.000 trilharen ervoor dat het geluid wordt opgevangen.

De gehoorzenuwen (zo’n 30.000) brengen het geluidssignaal vervolgens naar de hersenen waar het op basis van het (auditieve) geheugen geanalyseerd wordt.

Zo herkennen wij (wel of niet) een geluid.

Dit systeem is behoorlijk complex en geniaal. We kunnen geluiden zelfs filteren: je kunt je ‘afsluiten’ van geroezemoes en toch je naam duidelijk horen, ook al wordt die zacht gezegd.

Geluiden staan dicht in contact met ons gevoel en ook met ons autonome zenuwstelsel die zaken als ademhaling, hartritme en spierspanning regelt.

Het gehoor is erg kwetsbaar, met tinnitus al mogelijk gevolg.

Oorzaken en gevolgen van tinnitus

Er zijn ontzettend veel oorzaken voor tinnitus. Niet alle oorzaken leiden direct tot het krijgen van de aandoening, maar de kans bestaat wel.

Hieronder een overzicht van de oorzaken:

  • Gehoorbeschadiging. Langdurige blootstelling aan hard geluid of acute gehoorschade. Tinnitus gaat vrijwel altijd samen met (licht of zwaar) gehoorverlies.
  • Erfelijkheid.
  • Middenoorontsteking en problemen in het middenoor.
  • Beschadiging van het binnenoor.
  • Otosclerose (verkalking van de botjes in het middenoor).
  • Oorsmeer-prop in de gehoorgang.
  • Overgevoeligheid voor bepaalde medicijnen, zoals antidepressiva, antibiotica, malariapillen en chemotherapie. Maar ook normale pijnstillers als paracetamol kunnen tinnitus als bijwerking hebben.
  • Afwijkingen van het gebit, de kaak, de hals maar ook de nek (o.a. een whiplash).
  • Veranderingen in de zenuwbanen of hersenen.
  • Spiertjes rond het oor die zich samentrekken.
  • Afwijkingen aan bloedvaten in het hoofd.
  • Hoge bloeddruk. Dit geeft een kloppend gevoel in je hoofd (je hartslag). Hoge bloeddruk leidt tot aderverkalking en mindere doorbloeding van het slakkenhuis.
  • Hersenschudding of hersenletsel. Evenals hersenvliesontsteking.
  • Diabetes en multiple sclerose (M.S.).
  • Stress.

Tinnitus gaat vaak samen met gehoorverlies. Omdat je de omgevingsgeluiden minder goed hoort, hoor je automatisch de tinnitus-geluiden extra goed.

Lees ook: stoppen met antidepressiva

Gevolgen

Tinnitus is geen levensbedreigende ziekte maar kan veel problemen binnen het welzijn van een patiënt met zich meebrengen.

Je kan als patiënt moeite krijgen met je te concentreren. Zowel op je werk als in je sociale leven.

Je kunt veel moeite krijgen met stilte, of juist met een drukke omgeving.

En je kunt last krijgen van slapeloosheid met alle gevolgen van dien.

Met name psychische klachten spelen hierbij een rol.

De angst dat het nooit meer over gaat, dat je nooit meer goed kunt slapen; niet meer kunt functioneren op je werk, dat je langzaam gek wordt, dat niemand je gelooft, enz.

Dit kan zich verder ontwikkelen en uitgroeien tot een depressie of een fobie, wat de tinnitus nog verder verergert.

Verder ligt het evenwichtsorgaan vlak bij het slakkenhuis in je oor.

Als hier problemen ontstaan dan krijg je vaak ook te maken met evenwichtsstoornissen en duizeligheid.

Behandeling van tinnitus

Door je huisarts wordt je meestal doorverwezen naar een KNO-arts.

Deze onderzoekt met gevoelige apparatuur of je inderdaad tinnitus hebt. En vervolgens of en hoe je verder behandeld kan worden.

De KNO-arts kan je eventueel weer doorverwijzen naar een audiologisch centrum.

Hier werken audiologen, logopedisten en psychologen samen om de juiste behandeling samen te stellen.

Zij zullen je ook uitgebreid informeren over tinnitus. Ook kun je andere patiënten ontmoeten en hiermee ervaringen uitwisselen.

Helaas zijn er in de meeste gevallen geen directe geneesmiddelen beschikbaar tegen tinnitus.

Je kunt in de meeste gevallen ook geen medische ingreep zoals een operatie ondergaan.

Bij gehoorverlies krijg je in de meeste gevallen een speciaal gehoortoestel. Juist als je beter hoort worden de oorsuizen minder, omdat de focus op het horen minder wordt.

Je krijgt vaak daarbij ook een suismasker, of maskeertoestel: een hoortoestel dat zelf een lichte suis/ruis geeft.

Deze moet je minimaal 6 uur per dag dragen.

Het is beter om geen extreme stilte om je heen te hebben. Een zogenaamde ‘breedbandruis’ is er dus om het contrast tussen extreme stilte en tinnitus te verminderen.

Vroeger werd vaak de gehoorzenuw doorgesneden, zodat je doof werd aan 1 of meerdere oren.

Dit wordt tegenwoordig nog nauwelijks gedaan.

Ten eerste omdat je dan dus helemaal doof bent en ten tweede omdat is gebleken dat tinnitus dan toch nog steeds door kan gaan.

TRT

Er wordt tegenwoordig gewerkt met ‘TRT’; Tinnitus Retraining Therapy.

Dit komt kort gezegd neer op een gedragstherapie waarbij het aanvaarden van de geluiden centraal staat.

Je leert om tinnitus niet te zien als iets bedreigends en onaangenaam.

Dat je geen leven vol kwelling en wanhoop hoeft te hebben.

Het gaat over herprogrammeren van je (angst)gevoelens ten opzichte van tinnitus.

Je leert de geluiden te zien als natuurlijke geluiden en ervoor te zorgen dat de hersenen de geluidssignalen naar de achtergrond doen laten verdwijnen. Dit kan een tijd duren, soms wel 2 jaar.

Overige behandelingen bij tinnitus

Je kunt denken aan allerlei manieren om te kunnen ontspannen:

  • Tai-Chi
  • Yoga
  • Massage (o.a. van de nekspieren)
  • Acupunctuur
  • Hypnose
  • Bezoek aan chiropractor, haptonoom, manueel therapeut
  • Bio-feedback
  • Chinese kruiden
  • Homeopathie
  • Zweedse kruiden (Zweeds kruidenbitter) van Maria Treben
  • Ondersteuning door muziek, natuurgeluiden, wandelen, etc.
  • Oordopjes dragen bij harde geluiden
  • Opletten als de luchtdruk sterk verandert. Sommige mensen hebben dan meer last van de tinnitus

Er zijn veel middeltjes op de markt waarvan beweerd wordt dat ze helpen bij tinnitus. Soms kunnen ze (tijdelijke) verlichting geven maar meestal helpen ze niet echt. Er is vaak ook weinig wetenschappelijk onderzoek naar gedaan.

Er worden vaak antidepressiva voorgeschreven aan patiënten met tinnitus. Dit helpt uiteraard niet tegen de aandoening zelf maar kan helpen bij de sombere gevoelens en/of angstgevoelens.

Momenteel wordt er in Nederlandse ziekenhuizen geëxperimenteerd met het implanteren van elektrodes in de hersenen en rond de gehoorzenuw.

Dit is nog geen reguliere behandeling en er zijn nog geen resultaten geboekt op lange termijn.

Voorkomen van tinnitus

Je kunt tinnitus niet helemaal voorkomen. Je kunt er wel voor zorgen dat je zorgvuldig omgaat met je gehoor. Koop bijvoorbeeld goeie oordoppen.

Leef gezond! Zo voorkom je ontstekingen aan het gehoor en houdt je je bloedvaten gezond.

Aderverkalking is van invloed op de doorbloeding van het slakkenhuis.

Dus eet gezond, beweeg genoeg, ga niet roken en vermijdt (teveel) cafeïne, alcohol en drugs.

Als je al tinnitus hebt, houd er dan rekening mee dat stress en spanningen de tinnitus verergeren, evenals vermoeidheid, depressie en veel lawaai.

Maak aanpassingen in je levensstijl. Besteed ook aandacht aan de communicatie met de mensen in je (directe) omgeving. Wederzijds begrip is een belangrijk onderdeel van het acceptatieproces.

Kan tinnitus erger worden na verloop van tijd?

Helaas is dit niet te voorspellen. Er is nog meer onderzoek nodig om dit vast te kunnen stellen.

Het verloop van de aandoening is dus per persoon verschillend. Maar dat het minder kan worden door de juiste behandelingen, dát staat in ieder geval vast!