Aandoeningen A-Z

Soorten voedselallergieën (meest voorkomende)

voedselallergieen

Er bestaan meer soorten voedselallergieën dan je misschien zult denken.

Een voedselallergie is een reactie van het afweersysteem van het lichaam op bepaalde voedingsmiddelen.

Heb je last van huiduitslag, benauwdheid of zijn je darmen van slag? Dan heb je wellicht te maken met zo’n allergie.

Voedselallergieën komen bij 2 tot 3% van de volwassenen voor en bij 5 tot 7% van jonge kinderen.

In dit artikel bespreken we de oorzaak en symptomen van verschillende soorten voedselallergieën.

We vertellen je wat voor onderzoeken je te wachten staan voordat er een diagnose kan worden gesteld.

En waar je na de diagnose allemaal op moet letten.

Oorzaak soorten voedselallergieën: allergenen

De aanleg voor verschillende soorten voedselallergieën is in de meeste gevallen een kwestie van erfelijkheid.

Voedingsproducten die zorgen voor allergische reacties worden allergenen genoemd.

Veelal gaat het bij soorten voedselallergieën om eiwitten die de reactie veroorzaken. De eiwitten zijn dus de allergenen.

Deze worden door het lichaam gezien als indringers die buiten de deur gehouden dienen te worden.

Het lichaam zet een proces in dat sensibilisatie wordt genoemd; het gaat anti-stoffen/afweerstoffen, oftewel immunoglobulines (IgE’s) aanmaken.

Ook gaat het vanuit de zogenaamde mestcellen een grote hoeveelheid van de stof histamine door het lichaam pompen nadat de antistoffen in aanraking zijn gekomen met de allergenen.

Histamine is een hormoon (overigens ook in voeding aanwezig) dat zorgt voor de bloedcirculatie, de lichaamstemperatuur, de ademhaling en het immuunsysteem.

Baby’s en jonge kinderen hebben meer kans op verschillende soorten voedselallergieën dan volwassenen, omdat hun darmen nog niet geheel ontwikkeld zijn. Een allergische reactie op moedermelk komt veel voor bij zuigelingen.

Overigens kun je als kind een allergie hebben waar je weer overheen groeit. De voedselallergie is dan weer verdwenen als je volwassen bent.

Voeding die vaak allergie veroorzaakt

Voeding die in veel gevallen zorgt voor allergieën is:

  • Koemelk, geitenmelk, paardenmelk
  • Tarwe
  • Peulvruchten zoals pinda’s, bonen, erwten en linzen
  • Noten zoals hazelnoot, walnoot en kastanje
  • Schaaldieren, schelpdieren, vis
  • Kippeneieren
  • Appel, aardbei, kers, peer, banaan, kiwi, papaya, vijg, perzik, meloen, pruim, avocado en andere fruitsoorten
  • Tomaat, wortel, selderij, venkel, aardappel en andere soorten groenten
  • Peterselie, koriander en andere kruiden en specerijen
  • Chocolade
  • Soja, lupine
  • Sesamzaad, mosterd
  • Rundvlees, varkensvlees

Veel mensen met een allergie voor pollen of latex hebben ook een allergie voor bepaalde soorten fruit en groenten en voor noten. Dit fenomeen heet ‘kruisreactie‘. Het lichaam maakt hierbij geen onderscheid tussen de verschillende stoffen.

Allergische of niet-allergische voedselovergevoeligheid

Wat veel mensen niet weten is dat er binnen de voedselovergevoeligheid (voedselintolerantie) een verschil bestaat tussen allergische voedselovergevoeligheid en niet-allergische voedselovergevoeligheid.

Bij een allergische reactie wordt het immuunsysteem ingezet in de strijd tegen de allergenen. Bij een niet-allergische reactie gebeurt dit niet.

Bij een voedselallergie is de reactie direct en heftig. Bij een voedselovergevoeligheid zonder allergie kan een reactie ook later ontstaan (binnen 48 uur).

Een voorbeeld van een niet-allergische voedselovergevoeligheid/voedselintolerantie is bijvoorbeeld die voor lactose en die voor gluten (coeliakie).

Lees ook: glutenvrij dieet

Symptomen bij verschillende soorten voedselallergieën

Door het produceren van extra histamine ontstaan er bij een voedselallergie klachten in diverse plekken in het lichaam.

  • Huiduitslag zoals eczeem, roodheid, jeuk, en zwelling zoals (gal)bulten
  • Jeuk, roodheid en zwelling van ogen en tranende ogen, oogontsteking
  • Oedeem (vochtophoping); op de huid (angioedeem) en in de keel (glottisoedeem)
  • Benauwdheid, hoesten, heesheid en piepen van de ademhaling
  • Loopneus, verstopte neus, niezen, jeuk in de neus, middenoorontsteking
  • Blaasjes op – en zwelling of jeuk van de lippen, tong, het gehemelte en de keel
  • Last van de maag en de darmen; diarree, obstipatie, brandend maagzuur, buikpijn, misselijkheid en overgeven
  • Versnelde of vertraagde pols, lage bloeddruk, duizeligheid en flauwvallen, bleekheid, zweten, bewusteloosheid, shock
  • Vermoeidheid, samentrekken van de baarmoeder, angstgevoelens, driftig worden

Tinteling en irritatie van de mond, keel en ogen heet het ‘Oraal Allergie Syndroom‘.

Bij ernstige klachten die levensbedreigend zijn, spreken we over anafylaxie. We hebben het dan bijvoorbeeld over zwelling in de keel (glottisoedeem), hevige benauwdheid of shock.

Naar de huisarts voor diverse soorten voedselallergieën

De diagnose ‘voedselallergie’ stellen is voor een huisarts zo makkelijk nog niet. Veel klachten komen namelijk ook voor bij andere aandoeningen en in veel gevallen gaat het om meerdere soorten voedselallergieën.

Zelf een voedseldagboek bijhouden is dus aan te raden.

De huisarts kan je voor uitgebreid onderzoek doorverwijzen naar een allergoloog; een specialist in verschillende soorten voedselallergieën.

Onderzoeken naar één of meerdere soorten voedselallergieën

De allergoloog kan verschillende onderzoeken en tests doen om te kijken welke allergenen jouw klachten veroorzaken:

  • Bloedonderzoek; deze heet RAST-test of immunocap. Er kan hiermee bekeken worden of er antistoffen worden aangemaakt in het bloed.
  • Priktest en Huidpriktest; de allergenen worden op de huid aangebracht en de reactie wordt geanalyseerd.
  • Eliminatie-Provocatie onderzoek; hierbij mag je gedurende 4-6 weken een bepaald voedingsmiddel niet eten. Daarna eet je dit weer wél. Er wordt gekeken of de klachten eerst afnamen en daarna ineens terugkeerden. Dit onderzoek wordt soms ondersteund door een diëtist.
  • Dubbelblind Placebo gecontroleerd onderzoek; hierbij krijgt de patiënt zowel voeding met het allergeen als voeding zonder het allergeen (een placebo). Zowel de patiënt als de arts die de voeding toedient weten niet welke voeding het allergeen bevat en welke voeding een placebo bevat. Zo kan met zekerheid worden vastgesteld of er sprake is van voedselallergie.

Er zijn nog meer onderzoeken maar daarvan is de wetenschappelijke betrouwbaarheid nog niet vastgesteld.

Na de diagnose

Wanneer je weet waar je allergisch voor bent, zal je dit (zoveel mogelijk) moeten schrappen uit je dagelijkse voeding.

Sommige mensen eten af en toe nog wel een klein hapje van het product met de allergenen omdat ze het product erg lekker vinden, maar dat kan alleen als de klachten mild zijn.

Je zult ook goed etiketten van producten in de supermarkt moeten lezen en bij een etentje buitenshuis informeren naar de ingrediënten.

Als je een (klein) kind hebt is het erg belangrijk om de school en andere ouders op de hoogte te brengen van de allergie van je kind. Jij of je kind kunnen ook een medisch identiteitsbewijs dragen (bijvoorbeeld een armbandje).

Als je voor meerdere voedingsmiddelen allergisch bent, is het noodzakelijk om met een diëtist te overleggen wat voor jou goede vervangers zijn voor de allergenen. Dit om te voorkomen dat je te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt.

Een diëtist kan je ook helpen bij het correct lezen van etiketten van producten in de winkel. Dit is best een hele klus.

Vergeet niet dat je, zowel in je winkelwagentje als tijdens het koken, producten met allergenen altijd gescheiden moet houden van producten waar je niet allergisch voor bent. Dit in verband met kruisbesmettingsgevaar.

Non-food producten zoals medicijnen, cosmetische producten en schoonmaakmiddelen kunnen ook allergenen bevatten. Let hier goed op.

Je kunt als patiënt eventueel medicijnen krijgen die de histamine-aanmaak remmen.

En voor levensbedreigende vormen van soorten voedselallergieën (anafylaxie) krijg je een adrenaline-injectiepen mee.