Aandoeningen A-Z

Pijn in onderbuik (lage buikpijn): symptomen, oorzaken & behandeling

pijn in onderbuik

Pijn in je onderbuik (lage buikpijn) is een veel voorkomende pijn.

De buikpijn kan zeurend, stekend, brandend, bonzend of dof zijn.

De oorzaken kunnen uitéénlopen van onschuldig naar levensbedreigend.

Met dit artikel willen wij natuurlijk niet bereiken dat bij jou met elk krampje gelijk de alarmbellen gaan rinkelen.

We willen je graag van heldere informatie voorzien waarmee je de mogelijke reden van je buikpijn kunt achterhalen.

Het is ten slotte jouw lichaam en daar ben je zuinig op, toch?

We zetten hieronder verschillende oorzaken op een rijtje, met daarbij de symptomen, oorzaken en behandeling.

De onderbuik

Het gebied van de onderbuik bestaat onder andere uit de darmen, het bekken, de blaas, het prostaat (bij mannen), de voortplantingsorganen, de nieren en de buikspieren. Om de organen heen zit het buikvlies en de buikwand.

Het gebied daarboven bestaat onder andere uit de maag, de lever, de milt, de galblaas en de alvleesklier en schildklier.

De organen werken nauw met elkaar samen om voeding te verwerken en giftige stoffen af te voeren.

Maar ook om virussen buiten de deur te houden en ontstekingen en infecties te helpen voorkomen.

Als er iets mis gaat in één van de organen heeft dat vaak direct zijn weerslag op het hele systeem en geeft je lichaam een pijnsignaal af.

Pijn in de onderbuik

Abdominale pijn is pijn die we voelen in de buikspieren en de omgeving daarvan. De pijn kan specifiek aan de linkerkant of de rechterkant zitten. De pijn kan ook rond de navel voelbaar zijn.

Soms is de pijn afkomstig van een bepaalde bron (één van de organen), maar voel je de pijn ergens anders, in dit geval in de lage buik/onderbuik. Het is dus belangrijk dat je traceert wat de bron, de veroorzaker van de pijn is.

Er zijn zoveel oorzaken voor buikpijn dat deze niet allemaal genoemd worden in dit artikel. We richten ons in eerste instantie op pijn afkomstig van de onderbuik en daarna op pijn in de onderbuik die wordt veroorzaakt door hoger gelegen organen.

Pijn in de buik kan acuut zijn (en korter dan een week duren) of geleidelijk opkomen. De pijn kan continu zijn, of in aanvallen.

Pijnaanvallen worden ook wel ‘koliekpijnen‘ genoemd. Deze ontstaan door een verkramping. Koliekpijn is een toenemend probleem in de westerse wereld.

Meestal gaat zeurende buikpijn binnen een paar dagen weer over. Als de pijn aanhoudt is het verstandig om een bezoekje te brengen aan je huisarts.

Hieronder staan verschillende bronnen beschreven waar de pijn vandaan kan komen.

Pijn darmen

Een veelvoorkomende oorzaak van onderbuikpijn is een probleem met het spijsverteringskanaal. Zo’n 15-20% van de Nederlanders heeft chronische darmklachten.

De darmen spelen een grote rol bij het functioneren van ons immuunsysteem. Als hier dus iets misgaat kun je naast buikpijn allerlei andere klachten krijgen.

Heb je lang stil gezeten in de auto, het vliegtuig of gewoon op de bank? Dan kunnen je darmen van slag zijn. Beweging is belangrijk om de darmen op gang te houden.

Na het eten kun je ook last krijgen van je darmen. Misschien heb je te snel, teveel, te vet, te zuur of te heet (gekruid) gegeten. Of je hebt iets gegeten wat bedorven is.

Je kunt dan obstipatie krijgen, een opgeblazen gevoel, druk op de buik, winderigheid, oprispingen of diarree. Ook kun je misselijk worden en overgeven.

Als je goed let op wat je eet kun je wellicht een patroon ontdekken in de pijn. Heb je steeds pijn na het eten van gluten (komt steeds vaker voor in de westerse wereld) of lactose dan kan het zijn dat je een voedselintolerantie hebt.

Bij een glutenintolerantie (coeliakie) bijvoorbeeld kun je daarbij nog erg moe en futloos zijn en last hebben van hoofdpijn, duizeligheid, jeuk, benauwdheid, hartkloppingen en gewichtsverlies.

Ook eieren, chocola, soja, kool, noten, fruit, tarwe, enz. kunnen allergische reacties veroorzaken, waaronder buikpijn.

Een buikgriep ontstaat door een virus dat via de mond binnen komt. Het virus veroorzaakt een maag-darminfectie. Je kunt hier flink ziek van zijn, met diarree, overgeven en koorts.

Dit zal je helaas moeten ‘uitzitten’; er is weinig tegen te doen. Probeer zoveel mogelijk vocht binnen te krijgen zodat je niet uitdroogt.

Dezelfde symptomen kunnen ook duiden op een voedselvergiftiging (een bacteriële infectie; bijvoorbeeld door salmonella). Ga daarvoor na wat je de afgelopen 24 uur gegeten hebt.

Het prikkelbare darm syndroom (PDS)  is een chronische darmstoornis, waarbij de beweeglijkheid (peristaltiek) van het darmstelsel chronisch is verstoord.

Als je last hebt van chronische (langdurige) buikpijn, heeft dit vaak te maken met PDS. De dikke darm is dan spastisch en dit geeft een verstoorde stoelgang. Het komt veel voor in de westerse wereld.

Naar de avond toe worden de klachten meestal erger. Vaak wordt de diagnose al gesteld voor het 35e levensjaar. 75% van de patiënten is vrouw.

PDS lijkt veel op aandoeningen met soortgelijke klachten, zoals:

  • Darmkanker; met name van de dikke darm. Dit is vaak erfelijk. Ook in combinatie met darmpoliepen.
  • De ziekte van Crohn. Dit is een chronische ontstekingsziekte van het slijmvlies in het maag-darmkanaal. De ziekte kenmerkt zich vaak door bijkomende klachten als gewrichtspijn en oog- en huidaandoeningen. Roken tijdens de zwangerschap verdubbelt het risico op het krijgen van een kindje met Crohn. Ook verdubbelt roken de klachten als je de ziekte hebt.
  • Colitis Ulcerosa is ook een chronische ontstekingsziekte van het slijmvlies in de dikke darm, met daarbij zweervorming. De microflora (bacteriën in de darmen) zijn in dit geval verstoord.

Overige darmaandoeningen zijn bijvoorbeeld:

  • Diverticulitis. Hierbij gaat het om een ontstoken uitstulping in (overwegend) de dikke darm. Meestal treft dit mensen van boven de 50 jaar.
  • Ileus of sub-ileus: Een darmafsluiting of een darmvernauwing. Je kunt dan last hebben van een opgeblazen buik en misselijkheid.
  • Blindedarmontsteking. De pijn zit rechtsonder en kan uitstralen naar je been. De blinde darm zit op de plaats waar de dunne darm overgaat in de dikke darm. Vooral mannen rond de 20 jaar lopen het risico op een blindedarmontsteking.
  • Tijdelijke- of chronische lage buikpijn in combinatie met last van de darmen kan ook vaak komen door spanningen en stress; ongerustheid, een emotionele periode, enz. Bij stress gaat al het bloed en energie naar het hart, de ademhaling en de spieren. Het spijsverteringsproces komt op een laag pitje te staan. Vaak is de eetlust weg of krijg je last van vreetbuien (emo-eten). Dit kan op de lange duur problemen geven. Bij kinderen speelt vaak angst voor het onbekende een rol. Maar ook oorontsteking kan gepaard gaan met buikpijn.

Darmonderzoek bij lage buikpijn

Als je veel last hebt van lage buikpijn en problemen bij de stoelgang, dan kun je je laten onderzoeken.

De polikliniek gastro-enterologie houdt zich bezig met ziekten van het maag darm stelsel. Er kan op diverse manieren onderzoek worden gedaan naar de oorzaak van de onderbuikpijn:

  • Anamnese: onderzoek naar de voorgeschiedenis van de pijn; bijvoorbeeld de aard en de duur van de pijn.
  • Faecesonderzoek (onderzoek van de ontlasting). Structuur wordt bijvoorbeeld bekeken en ontlasting wordt o.a. onderzocht op parasieten, gisten/schimmels en worminfecties. Er wordt gekeken of het verteringsproces wel goed verloopt. De zuurtegraad (PH-waarde) wordt ook onderzocht. Die moet liggen tussen de 6 en 6,80; hogere waarden zijn ongunstig voor de darmen.
  • Bloedonderzoek; hierbij wordt gekeken naar antistoffen in het bloed.
  • Gastroscopie. Dit is een intern kijkonderzoek waarbij met een dun slangetje (endoscoop) via de keel de slokdarm, maag en het eerste deel van de dunnen darm (twaalfvingerige darm) kunnen worden bekeken.
  • Colonoscopie. Hetzelfde als gastroscopie, maar dan ligt de focus op de dikke darm.
  • Een CT-scan. Dit is een driedimensionale röntgenfoto waarbij de arts de doorsnede van (in dit geval) je buik kan analyseren.

Pijn blaas

Heb je een pijnlijk, branderig gevoel tijdens en/of na het plassen? En naast lage buikpijn ook pijn in je onderrug? Misschien moet je vaak plassen maar komt er weinig uit. Er kan zelfs bloed in je urine zitten (hematurie). Dan kan het goed zijn dat je een blaasontsteking hebt. Vrouwen zijn gevoeliger voor het oplopen van een blaasontsteking dan mannen. Mannen hebben vaak last van mictieklachten (plasklachten).

Ook kun je veel last hebben van pijnlijke steken in je onderbuik als je een urineweginfectie hebt. Wanneer die ‘opstijgt’ naar de nierbekken kun je zelfs een nierbekkenontsteking oplopen.

Het is erg belangrijk dat je in deze gevallen je urine laat onderzoeken. Hierbij kunnen ook stofwisseling-stoornissen en nierproblemen mee gediagnosticeerd worden.

Pijn prostaat

De prostaat is een klier in het bovenste deel van de plasbuis in de penis, en produceert hulpstoffen voor het sperma, zodat het sperma langer kan overleven in de vagina.

Als de prostaat uitzet, meestal rond middelbare leeftijd, kan het gaan drukken op de plasbuis. Dit kan plasproblemen opleveren (uitgezette blaas, endometriose (pijn bij het plassen) maar ook erectieproblemen.

In een kwaadaardige vorm kan deze vergroting ook duiden op prostaatkanker. Dit komt in westerse landen meer en meer voor.

Een blaas-katheter kan hulp bieden bij het plassen.

Pijn voortplantingsorganen bij vrouwen

Pijn in de onderbuik wordt bij vrouwen vaak veroorzaakt door hormonale processen:

Pijn vlak voor of tijdens de menstruatie, maar ook tijdens de ovulatie (eisprong).

Hevige pijn, met name in de twee weken voordat de menstruatie begint kan duiden op P.M.S. (premenstrueel syndroom). Dit gaat vaak gepaard met tal van andere klachten zoals pijnlijke borsten, hoofdpijn en angsten.

25% van de vrouwen heeft PMS klachten. Deze beginnen meestal na het 30e levensjaar en/of na het krijgen van kinderen.

Pijn schuin in de richting van de liezen en (wat lijkt op) lichte menstruatiepijn is mogelijk een teken van zwangerschap.

Tijdens de innesteling van het eitje kun je pijn ervaren. En als de zwangerschap onderbroken wordt door een abortus of miskraam gaat dit gepaard met krampen en bloedverlies.

Tijdens de zwangerschap kun je menstruatie-achtige pijn ervaren, een stekende pijn en een harde buik.

Voor of tijdens de overgang kun je menstruatie-achtige klachten hebben met een wel – en niet terugkerende menstruatie. Dit gaat vaak gepaard met een gevoel van trekken in je bovenbenen, misselijkheid en opvliegers.

Tijdens en na het vrijen hebben veel vrouwen ook last van pijn in de onderbuik. Pijn na het vrijen heet dyspareunie. Je kunt dan pijn hebben bij het plassen en last hebben van bekkenbodempijn. Je bekkenbodem, die je gebruikt tijdens het vrijen, is dan te gespannen. Hiervoor kun je ontspanningsoefeningen doen.

Het kan ook zijn dat het vrijen te snel of te hard gaat: de penis stoot dan tegen de baarmoedermond aan. Tijdens het vrijen maak je een pijnstillende stof aan dus voel je de pijn op dat moment niet.

Een ander standje proberen, rustiger aan doen of meer voorspel hebben kan uitkomst bieden. De baarmoeder kantelt namelijk langzaam bij meer opwinding en dan doet het vrijen minder pijn.

Er zijn een aantal gynaecologische aandoeningen die lage buikpijn kunnen veroorzaken. Ga hiervoor altijd naar de huisarts!

Bij endometriose hecht het baarmoederslijmvlies zich buiten de baarmoederholte aan verschillende organen.

Een vaginale schimmelinfectie ontstaat o.a. door een lage weerstand en gebruik van zeep. Je kunt dan ook pijn in je buik krijgen.

Onveilige seks kan een SOA (bijvoorbeeld chlamydia) tot gevolg hebben. Naast buikpijn kun je klachten ervaren als jeuk, veel afscheiding en pijn bij het vrijen.

Ten slotte kan lage buikpijn ook duiden op ontstekingen of cysten (met vocht gevulde holten) in de baarmoeder, de eierstokken of de eileiders.

Je kunt dan last hebben van bloedverlies terwijl je niet ongesteld bent. Ook kun je koorts en rillingen hebben en abnormale vaginale afscheiding.

Pijn buikspieren

Je schuine buikspieren kunnen geblesseerd zijn. Door intensief sporten of herhaaldelijk een bepaalde beweging te maken kunnen ze verrekt zijn of gescheurd. Er kan dan een zwelling ontstaan.

Myofasciaal pijnsyndroom (MPS) is een chronische pijnconditie die gekenmerkt wordt door pijnlijke knopen in een willekeurige spier; in dit geval de buikspier en de buikspiervliezen.

Pijn bekken

De bekkenbodem ondersteunt de onderbuikorganen (blaas, baarmoeder en endeldarm). Bij afwijkingen aan de bekkenbodem (vaak hormonale factoren) kan er een verzakking ontstaan.

Samen met de bekkenbodemverzakking kan ook een vaginawandverzakking, een urineblaasverzakking en een baarmoederhalsverzakking plaatsvinden.

Dit kan druk in de onderbuik geven en je kunt moeite hebben met het ophouden van je behoefte. Met oefeningen en eventueel een operatie kan dit weer verholpen worden.

Pijn zij/flanken

In je zij (flanken) kun je ook last krijgen van koliekpijnen. Meestal voel je dit aan één kant. Er kan dan sprake zijn van nierstenen, galstenen, een urineweginfectie of darmproblemen.

Pijn buikvlies en buikwand

Buikpijn kan afkomstig zijn van het buikvlies (peritoneum). Dit is een dunne weefsellaag aan de binnenkant van de buikwand die alle organen in de buik omgeeft.

Het buikvlies scheidt buikvocht af en kan ontstoken raken (meestal ligt de ontsteking bij een ander orgaan, zoals de blinde darm). Je kunt dan last krijgen van koude rillingen, koorts, braken, hartkloppingen en een onstilbare dorst.

Zonder behandeling is een buikvliesontsteking dodelijk omdat het o.a. leidt tot bloedvergiftiging.

Een buikwandbreuk is een uitstulping van de buikwand onder de huid, op een zwakke plek in de buikwand. Er is dan een zwelling te zien.

Vaak ontstaat deze door veel en vaak zware dingen te tillen en veel druk te geven bij de stoelgang.

Een buikwandbreuk kan klachten geven als buikpijn, misselijkheid en overgeven.

Vaak gaat een buikwandbreuk vanzelf over. Soms is een operatie noodzakelijk.

Er bestaan verschillende soorten buikwandbreuken:

  • Liesbreuk
  • Navelbreuk
  • Littekenbreuk (vaak na een operatie)
  • Bovenbuikbreuk

Pijn nieren

Nierstenen of urinestenen zijn steentjes van onopgeloste afvalstoffen in de urine. In de urine zitten bepaalde zouten. Als die zouten in te hoge concentraties voorkomen, kunnen ze kristalliseren. Soms loopt er een steentje vast in de urinewegen (tussen de nier en de blaas).

Je kunt last krijgen van golvende, stekende pijn bij je ribben, die zich kan uitbreiden naar je onderbuik en liezen. Je urine kan roze, rood of bruin worden en je hebt pijn bij het plassen.

De nierstenen of urinestenen dienen uitgeplast te worden en dat kan erg pijnlijk zijn. Soms moet er een arts bijkomen om risico op terugkerende nierstenen te voorkomen.

De wand van het nierbekken kan door bacteriën ontstoken raken. Dit heet een nierbekkenontsteking (pyelonefritis). Het is eigenlijk een opstijgende urineweginfectie.

Het kan veroorzaakt worden door nierstenen, diabetes, zwangerschap en diverse afwijkingen aan de urinewegen. Je kunt hier flink ziek van zijn, met koorts en pijn in de rug.

Nierbekkenontsteking wordt over het algemeen behandeld met medicatie, vaak via een infuus.

Pijn alvleesklier/schildklier

De alvleesklier (pancrea), die achterin je bovenbuik ligt, levert lichaamssappen die je spijsvertering ondersteunen en maakt het hormoon insuline aan, wat de bloedsuikerspiegel regelt. Als de alvleesklier niet of niet goed meer werkt kan er een alvleesklierontsteking ontstaan.

Meestal voel je de pijn dan in de bovenbuik, maar deze kan uitstralen naar je rug, schouders en zij en kan in ernstige gevallen zorgen voor een darmstilstand, geelzucht of uitval van bijvoorbeeld de nieren.

Bij een acute alvleesklierontsteking dien je gelijk op te worden genomen in het ziekenhuis.

Als de schildklier te traag of te snel werkt kun je allerlei klachten krijgen, van een verhoogde hartslag en oogproblemen, tot duizeligheid en gewichtsafname of -toename. Ook je darmen zijn hiervan flink in de war en dit geeft vaak onderbuikpijn.

Problemen met de schildklier worden vaak veroorzaakt door stofwisselingsziektes (in veel gevallen erfelijk), waarbij er een tekort ontstaat aan een bepaald enzym.

Diabetes is ook een stofwisselingsziekte waarbij er een tekort is aan het hormoon insuline (wat door de alvleesklier wordt geproduceerd).

Pijn maag

Bij een maagzweer ontstaat er een wondje in het slijmvlies van de maag. Daardoor komen de zenuwen bloot te liggen, wat erg veel pijn kan doen. Vooral mannen kunnen hiermee te maken krijgen.

Een maagzweer ontstaat door een bacterie en in sommige gevallen door een overdaad aan pijnstillers zoals aspirine. Een ongezonde leefstijl kunnen de klachten verergeren.

Vooral na het eten kun je veel pijn hebben in de maagstreek. Je kunt misselijk zijn en je eetlust kan ook verminderen.

Een maagzweer wordt behandeld met antibiotica en maagzuurremmers.

Pijn galblaas

Galvloeistof wat door de lever geproduceerd wordt, wordt opgeslagen in de galblaas. Als dit teveel indikt kunnen er galstenen ontstaan. Als een galsteen klem komt te zitten in de galwegen, kan dat veel pijn geven.

Je kunt een pijnaanval krijgen die 1 tot 4 uur aanhoudt. De ontlasting kan ontkleurd zijn (niet bruin meer), en je huid kan geel zien. De galwegen en galblaas kunnen ook ontstoken raken.

In ernstige gevallen moet de galblaas operatief verwijderd worden.

Pijn lever

De lever zorgt ervoor dat giftige stoffen worden afgevoerd.

Porfyrie is een verzamelnaam voor erfelijke stofwisselingsziekten die ontstaan doordat een bepaald enzym in de lever niet (voldoende) aangemaakt wordt.

Je krijgt last van koliekpijnen in je buik en vaak kun je niet meer in de zon omdat je huid daardoor aangetast wordt. Porfyrie is niet te genezen maar wel te behandelen met medicijnen.

Levercirrose is een aandoening die geleidelijk ontstaat. De lever verschrompelt daarbij langzaam. Het is het gevolg van een chronische leverziekte.

Buikpijn, geelzucht, donkere plekken op je gezicht en handpalmen zijn enkele symptomen. Levercirrose kan behandeld worden met medicatie en in ernstige gevallen met een levertransplantatie.

Tips om pijn in onderbuik te voorkomen

Zorg goed voor de inwendige mens!

Eet veel groenten, fruit en peulvruchten zodat je genoeg van de juiste vezels binnenkrijgt.

Eet zo weinig mogelijk suikerrijke producten zoals witbrood, witte pasta en aardappels.

Voeding en kruiden die goed zijn voor de spijsvertering zijn bijvoorbeeld: vette vis(olie), aloe vera drank, knoflook, kurkuma (geelwortel), tea-tree olie, rozemarijnolie, lemongrass olie, berberine (druivenpitextract) en olijfbladextract.

Vermijd alcohol en roken. Als je gevoelig bent voor gluten, lactose en rood vlees, stop dan met het nuttigen daarvan.

Drink veel water!

Zorg ervoor dat je genoeg beweegt; dit bevordert de beweeglijkheid en doorbloeding van de darmen.

Kijk uit met het gebruik van medicijnen. Antibiotica bijvoorbeeld verstoren je b darmflora en veel medicijnen geven bijwerkingen die van invloed kunnen zijn op de organen in je buik.

Zorg ervoor dat je niet te strakke kleding draagt.

Als je naar het toilet gaat, ga dan niet te hard drukken. Dit kan de darmen beschadigen op de lange termijn.

Tips bij pijn in onderbuik

Ga als het nodig is liggen en probeer je te ontspannen en goed door te ademen.

Neem eventueel een hete douche of een warm bad. Kijk wel uit tijdens de menstruatie: door het bloedverlies kun je snel duizelig worden.

Je kunt ook een warme kruik op je buik leggen en/of je buik masseren.

Neem bij twijfel en aanhoudende pijn altijd contact op met je huisarts en ga bij acute pijnaanvallen desnoods naar de eerste hulp.

Homeopathie en acupunctuur zijn goede alternatieve therapieën om de pijn te helpen verlichten bij chronische pijn. Bij dry needling worden triggerpoints behandeld. In geval van myofasciaal pijnsyndroom (MPS) kan dit uitkomst bieden, evenals reflextherapie.