Aandoeningen A-Z

Ontstoken keelamandelen: symptomen, oorzaken en behandeling

ontstoken keelamandelen

Heb jij of heeft je kind last van ontstoken keelamandelen?

Je kunt je hierdoor erg ziek en futloos voelen.

Hoe je de symptomen kunt herkennen en een behandeling kunt starten leggen wij je in dit artikel haarfijn uit.

Ook leer je wat de oorzaken zijn van ontstoken keelamandelen en hoe je voor zover mogelijk deze aandoening kunt voorkomen.

En wat staat jou en je kind te wachten als blijkt dat er sprake is van chronisch ontstoken amandelen?

Lees verder en laat je goed informeren!

De keelamandelen

Keelamandelen, ook wel tonsillen genoemd, zijn 2 ovaalvormige keelklieren links en rechts achterin de keel.

De keelamandelen maken deel uit van het lymfe-systeem. Hun taak is om schadelijke bacteriën op te vangen. De amandelen vormen een verdedigingsbolwerk van het lichaam tegen indringers.

Neusamandelen kunnen eveneens ontstoken raken.

Je hebt ook nog een tongamandel maar die raakt zelden ontstoken.

Wanneer alle amandelen ontstoken raken spreken we van een lymfatische ring-ontsteking.

Lees ook: droge mond en keel: 8 oorzaken

Symptomen en klachten bij ontstoken keelamandelen

Wanneer (1 van de) keelamandelen ontstoken raken, zwellen ze op.

Je kunt daardoor en daarbij last krijgen van keelpijn, een rode en rauwe keel, pijn bij het slikken, keelontsteking, koorts, vermoeidheid, snurken en bij chronische ontsteking ook slaap apneu

Verder komen klachten als opgezette en pijnlijke lymfeklieren, hoofdpijn, een stijve nek, buikpijn en een slechte adem regelmatig voor.

Ook kan er een wit-grijs laagje op de keelamandelen ontstaan.

Een kind kan ook last krijgen van huiduitslag genaamd roodvonk. Dit kan een aanwijzing zijn dat de keelamandelen ontstoken zijn omdat het aanverwante aandoeningen zijn.

De ontsteking kan zich in chronische gevallen uitbreiden naar het omliggende weefsel en kan zelfs leiden tot abcessen achter de keelamandelen.

Bij baby’s en jonge kinderen kunnen het weigeren om te eten of moeite hebben met eten wijzen op ontstoken amandelen.

De eerste 2-3 dagen kunnen de symptomen verergeren. Daarna zouden de klachten geleidelijk weer af moeten nemen en binnen 1 tot 2 weken zouden de klachten normaliter verdwenen moeten zijn.

Keelamandelen kunnen soms ook chronisch ontstoken raken. Daar is sprake van als je meer dan 7 keer per jaar last hebt van een ontsteking.

Lees ook: keelpijn bij het slikken

Oorzaken ontstoken keelamandelen

Amandelontsteking (angina tonsillaris) wordt veroorzaakt door ziektekiemen waar het lichaam op dat moment niet tegen bestand is.

Meestal gaat het om een infectie met een virus maar het kan ook gaan om een bacteriële infectie. Een bekende bacterie die keel- en amandelontsteking veroorzaakt is bijvoorbeeld de streptokok bacterie.

De keelamandelen die deze ziekteverwekkers opvangen zijn kwetsbaar en vatbaar voor infecties wanneer ze overbelast worden; met name wanneer de patiënt op dat moment ook nog een gebrekkige weerstand heeft.

Vooral kinderen tussen de 2 en 7 jaar hebben vaak last van ontstoken keelamandelen.

Dat komt omdat hun weerstand nog volop in ontwikkeling is en omdat ze op school veelvuldig in fysiek contact staan met andere kinderen, waardoor een virus of bacterie zich snel kan verspreiden.

Ontstoken keelamandelen zijn dus besmettelijk, althans; het virus of de bacterie die de ontsteking veroorzaakt is overdraagbaar.

Kinderen tussen de 2 en 5 jaar worden vaak getroffen door ontstoken amandelen veroorzaakt door een virale infectie. Kinderen tussen de 5 en 15 jaar hebben vaker last van een bacteriële infectie.

Na de puberteit stijgt je weerstand en daardoor komen ontstoken amandelen minder vaak voor bij volwassenen.

Bij baby’s komen ontstoken amandelen ook minder voor.

Wanneer een arts waarschuwen?

Het is slim om de temperatuur te meten van uzelf of uw kind, om bij te houden of er sprake is van koorts. Ook kun je checken of de lymfeklieren opgezet zijn.

Wanneer een kind langer dan 2 dagen keelpijn heeft, moeite heeft met slikken en zich erg zwak voelt of zwak oogt, dan is het verstandig om een bezoek te brengen aan de huisarts.

Krijgt het kind het benauwd, gaat het slikken haast niet meer en / of gaat het kind kwijlen? Waarschuw dan onmiddellijk een arts.

Behandeling acute ontstoken keelamandelen

De huisarts kan de keel, neus en oren van uw kind onderzoeken en luisteren naar de ademhaling.

Ook kan de huisarts onderzoeken of er sprake is van roodvonk, of de lymfeklieren zijn opgezwollen en of de milt vergroot is (tevens een aanwijzing voor ontstoken amandelen).

Met een wattenstaafje kan er wat slijm weggenomen worden uit de keel dat in het lab (tegenwoordig soms al aanwezig in de huisartsenpraktijk) wordt onderzocht. Zo kan de oorzaak van de ontsteking worden vastgesteld (bacterie of virus).

Soms is een aanvullende bloedtest noodzakelijk.

Thuis ontstoken amandelen behandelen

Je kunt thuis maatregelen nemen om je kind sneller en comfortabel te laten herstellen.

Behandeling van ontstoken keelamandelen hangt altijd af van de oorzaak van de ontsteking (virus of bacterie).

Bij een virusinfectie is het goed om voldoende te rusten.

Geef je kind koude, niet zuur-houdende dranken zoals water en waterijs (let op de hoeveelheid suiker; bacteriën leven op glucose!). Ook warme dranken zoals kruidenthee (bijvoorbeeld salie-thee en kamille-thee) en bouillon zijn weldadig voor de keel.

Kinderen die al kunnen gorgelen doen er goed aan om een paar keer per dag met zout water te gorgelen om de keel te ontsmetten.

Zuigtabletten zijn ook prettig om in huis te hebben.

Zorg voor voldoende zuurstof in de kamer; lucht regelmatig en zet de verwarming niet te hoog.

Voorkom sigarettenrook of scherpe schoonmaakmiddelen in de slaapkamer.

Pijnstillers kunnen ook helpen tegen de klachten, maar wees daar bij (jonge) kinderen extra voorzichtig mee en overschrijd de dagelijkse dosering zeker niet. Laat kinderen bij griep of koortsverschijnselen al zeker geen aspirine slikken; dit kan ernstige complicaties geven!

Antibiotica worden alleen voorgeschreven bij een bacteriële infectie en hebben geen nut bij een virale infectie. Een antibiotica kuur dient te allen tijde volledig afgemaakt te worden. Bij een allergische reactie dien je gelijk contact op te nemen met een arts.

Het is beter om het kind thuis te houden zodat het andere kinderen niet kan besmetten. Wanneer het kind weer terug naar school kan is iets dat de dokter het beste kan uitmaken.

Vaak duurt het zo’n 7 tot 10 dagen maar dat kan per geval verschillen.

Behandeling chronisch ontstoken keelamandelen

Bij meer dan 7 ontstekingen per jaar spreken we van een chronisch geval.

Het is erg belangrijk om een goede diagnose te krijgen van een arts om zodoende de behandelwijze te bepalen.

Zeker een bacteriële infectie, zoals die van de groep A streptokokken, dient goed behandeld te worden.

Indien dit niet gebeurt loopt de patiënt het risico op complicaties zoals:

  • Reumakoorts; een ontstekingsziekte die het hart, de gewrichten, de huid en het zenuwstelsel kan aantasten.
  • Post-streptokokken glomerulonefritis, ook wel nefritisch syndroom of nierfilterontsteking genoemd. Dit is een ontstekings-aandoening aan de nieren waarbij afvalstoffen en overmatige vloeistoffen niet goed meer kunnen worden afgevoerd.

De huisarts en / of kinderarts zal de patiënt waarschijnlijk doorverwijzen naar een keel-, neus- en oorarts (KNO-arts). Deze probeert de afweging te maken of het noodzakelijk is om de ontstoken keelamandelen te verwijderen.

Voorheen werd een stuk sneller overgegaan op een ingreep waarbij de chronisch ontstoken keelamandelen verwijderd werden.

Tegenwoordig gebeurt dit alleen wanneer andere behandelingen, zoals die met antibiotica, niet (goed) aanslaan, bij chronische bacteriële infecties of bij complicaties zoals ademhaling- en slikmoeilijkheden, abcessen en slaap apneu.

De ontstoken keelamandelen worden verwijderd in een polikliniek.

Meestal mag de patiënt dezelfde dag terug naar huis en duurt het nog een week of 2 voordat de patiënt hersteld is.

Voorkomen van ontstoken keelamandelen

Je kunt een ontsteking nooit helemaal voorkomen. Wel kun je jezelf of je kind beschermen door te zorgen voor een goede hygiëne.

Zorg dat de handen goed en regelmatig worden gewassen, met name na een toiletbezoek, na het niezen of hoesten en voor het eten.

Laat je kind geen waterflesjes, voedsel of bestek met andere kinderen delen als dat niet nodig is.

Leer je kind om te hoesten en niezen in een tissue of op de arm in plaats van in de hand.

Nadat je kind een keer ontstoken keelamandelen heeft gehad is het goed om de tandenborstel te vervangen.