Aandoeningen A-Z

Nierstenen

nierstenen

Nierstenen komen vaak voor en kunnen zeer pijnlijk zijn. Steeds meer mensen hebben er last van.

Zou dit met ons verslechterde voedingspatroon te maken hebben?

In dit artikel besteden wij aandacht aan de oorzaken en behandeling.

We leggen je daarnaast uit wat nierstenen precies zijn en welke klachten en symptomen je kunt ervaren.

En natuurlijk hoe je deze vervelende aandoening voor zover mogelijk kunt voorkomen.

Wat zijn nierstenen?

De meeste mensen hebben twee nieren van ongeveer 12 centimeter lang en 5 centimeter dik. Deze boonvormige organen liggen aan de achterkant van je lichaam in je buikholte, boven je taillelijn.

Ze zorgen er onder andere voor dat afvalstoffen uit je bloed worden gefilterd en afgevoerd via je urine.

Nierstenen (calculi of nefrolithiasis) zijn kleine, harde afzettingen bestaande uit zuur- en zoutkristallen. Deze stoffen zijn het resultaat van onopgeloste afvalstoffen in je urine die gaan samenklonteren.

De steentjes bewegen zich in de afvoerwegen van de nier, namelijk in de nierkelken, het nierbekken en de urineleider (tussen je nier en je blaas).

Ze kunnen op weg naar buiten vast komen te zitten in je urineleider. Afhankelijk van waar de stenen zich bevinden worden ze nierstenen, ureterstenen of blaasstenen genoemd.

De steentjes kunnen verschillen van grootte; van een zandkorrel tot een kastanje!

Meestal bevinden ze zich in één van beide nieren maar ze kunnen ook in allebei de nieren voorkomen.

Nierstenen zijn vergelijkbaar met galstenen die je kunt krijgen in je galwegen. Ook in je maag kunnen stenen ontstaan.

Bij mannen komt de aandoening twee keer zo vaak voor dan bij vrouwen.

De eerste stenen vormen zich meestal tussen het 20ste en 30ste levensjaar.

Symptomen nierstenen

Er kunnen zich lange tijd nierstenen in je nieren begeven zonder dat dit klachten oplevert.

Zeker als de stenen nog klein zijn hoeft dit geen problemen op te leveren. Pas wanneer ze gaan groeien en / of zich gaan verplaatsen (met name wanneer ze door de urineleiders trekken) gaat dit pijn geven.

Deze pijn wordt beschreven als een zeurderige, branderige pijn in de flank (zij) en (onder)rug.

Een plotseling opkomende helse pijn heet een niersteenaanval of niersteenkoliek.

Wanneer de stenen zich in de urineleiders begeven (ureterstenen) kan het vooral voor mannen maar evengoed voor vrouwen zeer pijnlijk zijn.

Overige klachten bij nierstenen bestaan uit buikpijn, darmklachten (opgeblazen gevoel, diarree), vermoeidheid, verminderde eetlust en vocht vasthouden.

Let op! Bij een combinatie van bovenstaande en onderstaande symptomen heb je onmiddellijke behandeling nodig:

  • Zulke heftige pijn dat je niet normaal kunt stilzitten of liggen
  • Erg misselijk zijn / overgeven
  • Bloed in je urine
  • Koorts en koude rillingen

Oorzaken nierstenen

Er is vaak niet één enkele, duidelijk aanwijsbare oorzaak te vinden voor de aandoening.

Wel zijn er meerdere risicofactoren die de stenen kunnen veroorzaken. Die hebben veelal te maken met een ongezonde leefstijl.

Nierstenen bestaan uit opgebouwde afvalstoffen uit je urine; namelijk zuren en zouten. De nieren kunnen een hoop verwerken maar wanneer er te hoge concentraties in de urine zitten dan kan het misgaan.

Het gaat dan om een teveel aan calcium, oxalaat (oxaalzuur) en urinezuur.

Vochtgebrek is een risicofactor voor nierstenen. Wanneer je onvoldoende water drinkt wordt de urine zeer geconcentreerd en ben je vatbaarder voor het samenklonteren van zuren en zouten.

Heb je veel last van stress dan raakt je lichaam sneller uitgedroogd.

Voeding en nierstenen

Verkeerde en / of éénzijdige voeding kan eveneens bijdragen aan het ontstaan van nierstenen.

Mensen met overgewicht hebben er relatief vaker last van.

Teveel zout verhoogt het calcium gehalte in je urine. Bewerkte voeding bevat meestal erg veel zout. Ook een teveel aan suiker is slecht voor de nieren.

Vlees bevordert de aanmaak van urinezuur. Eet dit dus met mate.

Spinazie is heel gezond maar kun je beter niet iedere dag eten; het bevat veel oxalaten / oxaalzuur. Ook ijsthee bevat veel van dit zuur.

Teveel alcohol is, net als voor de lever, ook voor de nieren moeilijk te verwerken. Alcohol droogt je lichaam uit.

Doe je veel aan sport of wil / kan je minder koolhydraten eten? Dan zul je wellicht meer eiwitrijke voeding consumeren.

In principe zijn eiwitten gezond maar een teveel aan eiwitten is voor de nieren wel lastig te verwerken. Wees hier voorzichtig mee.

Een tekort aan magnesium kan nierstenen in de hand werken. Magnesium helpt de nieren namelijk bij het verweken van de niersteentjes.

Verband met andere aandoeningen

Er bestaat een verband tussen nierstenen en aandoeningen als blaasontsteking, diabetes en jicht. Jicht wordt vaak voorafgegaan door nierstenen.

Schade aan nieren door nierstenen

Meestal zijn de steentjes niet schadelijk en hoeven ook niet per se behandeld te worden als je er geen pijn door hebt.

Is er sprake van pijn en / of infecties dan is behandeling wél noodzakelijk. De gevolgen voor je lichaam wanneer je je niet laat behandelen kunnen ernstig zijn.

Vaak voorkomende nierstenen kunnen een gevaar vormen wanneer de afvoer van de urine belemmerd wordt, waardoor het tot urinestuwing komt en infecties kunnen ontstaan.

De stenen kunnen op den duur eveneens de nieren beschadigen en op langere termijn leiden tot nierinsufficiëntie; het steeds minder goed functioneren van de nieren.

Nieren zijn onmisbaar voor je lichaam dus het is erg belangrijk om er zuinig mee om te gaan.

Diagnose

Op basis van je klachten kan een arts je urine laten onderzoeken. Er wordt dan gekeken of er bloed of (sporen van) steentjes in te vinden zijn. Er kan eveneens een bloedonderzoek worden gedaan.

Ook kan er speciaal voor nierstenen een CT-scan worden gedaan.

Wanneer je geen pijn en / of infecties hebt dan hoeft er niet behandeld te worden maar kan de uroloog wel om de zoveel tijd in de gaten houden of de nierstenen niet gegroeid zijn.

Soms wordt verdere behandeling toch geadviseerd bij wijze van preventie (om complicaties te voorkomen).

Nierstenen behandeling

In het niersteencentrum wordt je behandeld door een uroloog.

Welke behandeling nodig is hangt bijvoorbeeld af van de grootte van de nierstenen.

Je kunt indien nodig de stenen laten ‘vergruizen’ (ESWL ofwel verbrijzelen) met een niersteenvergruizer.

Hierbij wordt een apparaat ingezet dat gebruikt maakt van schokgolven. Deze golven worden met hoge energie op de nierstenen gericht.

Er wordt ten slotte een stent geplaatst (klein buisje) om ervoor te zorgen dat de druk op de nier wordt verlicht als de urine niet goed meer weg kan.

Daarna plas je het niergruis weer gewoon uit.

Ook kan de uroloog er in overleg met jou voor kiezen om de nierstenen operatief te verwijderen.

Dit wordt ureterorenoscopie (URS) genoemd; ook wel een kijkoperatie.

Meestal moet je nog enkele dagen in het ziekenhuis blijven en een paar liter water per dag drinken.

Hierna ben je met een paar weken weer pijnvrij. Uiteraard kun je pijnstillers slikken.

Voorkomen

Nierstenen kunnen vaker terugkomen dus het is goed om te laten onderzoeken wat bij jou de oorzaken zijn. Zo kun je het in de toekomst helpen voorkomen.

Voldoende vocht zoals groene thee en gezonde, magnesiumrijke voeding met veel groenten en fruit is essentieel bij het voorkomen van de aandoening.

Consumeer maximaal 6 gram zout per dag.

Zorg voor voldoende beweging.

Je kunt ook je nieren ontgiften met een detox kuur en / of je lichaam ontzuren. Hiermee help je de kans op nierstenen en een hoop andere aandoeningen te verkleinen!