Aandoeningen A-Z

Koorts behandelen: zo kom je van je koorts af

man met koorts kijkt naar thermometer

Wil jij weten hoe je koorts behandelen kunt en zo sneller beter kunt worden?

Iedereen heeft weleens te maken met griep en koorts.

Je ligt in bed en bent het ene moment aan het zweten en hebt het volgende moment koude rillingen.

Om de zoveel tijd meet je je temperatuur en hoopt dat de koorts weer gezakt is.

Misschien denk je aan die belangrijke vergadering of dat leuke feestje in het vooruitzicht dat je echt niet kan en wilt missen.

Je zou denken dat het leed al geschied is als de griep en koorts eenmaal uitbreken en dat je alleen maar kunt uitzieken en het lichaam z’n gang laten gaan.

Toch zijn er natuurlijke manieren om dit proces te versnellen!

In dit artikel laten we je zien hoe je dit voor elkaar krijgt en koorts behandelen kunt.

Ook geven we je feitjes en weetjes over wat er bij koorts zoal in je lichaam gebeurt.

Wat gebeurt er in je lichaam als je koorts hebt?

De normale lichaamstemperatuur ligt tussen de 36,5 en de 37,5 graden. Gemiddeld ligt de temperatuur rond de 36,7 graden.

Je temperatuur kan schommelen door verschillende redenen. Door de dag heen wisselt je lichaamstemperatuur bijvoorbeeld, en tijdens je menstruatiecyclus gebeurt dit eveneens.

Bij koorts wordt je lichaamstemperatuur verhoogd. Eerst heb je dan verhoging en vanaf 38 graden is er sprake van koorts.

Tot 39 graden spreekt men wel van ‘koude koorts’ vanwege de koude rillingen die je dan vaak hebt. Stijgt de koorts boven de 39 graden dan verdwijnen de koude rillingen meestal omdat het lichaam dan de juiste temperatuur heeft bereikt om de ziektekiemen te bestrijden.

De koorts kan oplopen tot wel 40 of 41 graden. In enkele gevallen zelfs tot zo’n 41,7 graden.

Koorts wordt ook wel febris of pyrexie genoemd en is veelal het gevolg van een ontsteking of infectie in het lichaam door een virus of bacterie, al is dit niet in alle gevallen de boosdoener.

Hoe heftiger de ontsteking, hoe hoger de koorts kan oplopen.

Hoge koorts wordt wel hyperthermie of hyperpyrexie genoemd.

Lees ook: 15 tips bij verkoudheid

Symptomen bij koorts

Je voelt je bij koorts meestal futloos, moe, zwak en ziek en hebt het afwisselend warm en koud, met koude rillingen en klappertanden. Je gaat vaak flink zweten en je wangen en voorhoofd voelen warm aan terwijl je voeten en handen juist koud kunnen aanvoelen.

Je bent moe maar kunt niet altijd goed slapen en ligt vaak veel te woelen.

Koorts gaat vaak samen met andere griepverschijnselen zoals opgezette lymfeklieren, keelpijn, verkoudheid, hoesten, hoofdpijn en spierpijn.

Ben je drager van het herpes simplex virus dan kun je ook een koortslip (koortsuitslag) krijgen.

Lees ook: koortslip behandelen

Ook kun je je moeilijk concentreren, heb je weinig eetlust en ben je soms misselijk met overgeven, heb je veel dorst en kun je moeite hebben om je evenwicht te bewaren.

Kinderen krijgen sneller koorts dan volwassenen. Kinderen kunnen bij een snel opkomende koorts last hebben van koortsstuipen (koortsconvulsies); dit zijn aanvallen van spierkramp waarbij de benen en armen schokkende bewegingen kunnen gaan maken.

Ook kunnen ze lethargie gaan vertonen; dat betekent dat je steeds in slaap valt en onverschilligheid vertoont als iemand je aanspreekt.

Tijdens hoge koorts kun je ook gaan ijlen; je bent dan door de koorts verward en gaat wartaal uitslaan.

Hyperthermie (hoge, langdurige koorts) gaat vaak samen met o.a. hartkloppingen, spierstijfheid en verstoring van de stofwisseling. Het hyperthermie syndroom kan levensbedreigend zijn.

Bij onderkoeling, het tegenovergestelde van koorts, wanneer je lichaamstemperatuur onder de 35 graden zakt, spreken we van hypothermie.

Koorts behandelen door te verlagen?

Koorts is eigenlijk een heel onschuldig maar effectief middel van je lichaam om een ontsteking of infectie te bezweren.

Het is een verdedigingssysteem tegen zo’n ontsteking of infectie. Het lichaam maakt afweerstoffen (pyrogenen) aan die ervoor zorgen dat de lichaamstemperatuur stijgt.

Heb je verhoging of koorts dan is dat een goed teken; je immuunsysteem doet z’n werk en het lichaam laat diens zelfhelende kracht zien.

Uiteraard is dat niet iets waar je veel aan zult denken wanneer je onder de wol ligt te steunen en zuchten.

Wat goed is om te weten is dat het niet de bedoeling is om de koorts gelijk te laten verdwijnen. De verhoging van lichaamstemperatuur is juist belangrijk voor het herstel.

Je hoeft de lichaamstemperatuur dus absoluut niet gelijk terug te brengen naar normaal.

Wel kun je de koorts behandelen door deze te helpen verlagen, zeker met hoge en / of langdurige koorts, dat het lichaam juist uitput. Je voelt je gelijk een stuk beter als de koorts al met 1 graden gezakt is.

Koorts behandelen met medicijnen

Koorts behandelen en verlagen kun je doen met behulp van synthetische medicijnen zoals paracetamol. Dit soort medicijnen hebben zowel een pijnstillende, ontstekingsremmende en koortsverlagende werking.

Om goed te kunnen slapen of bij stevige hoofdpijn kan dit wel helpen.

Een halve paracetamol kan ook al genoeg zijn. Kinderen kunnen baat hebben bij een paracetamol zetpil.

Echter vinden wij het belangrijk om hier niet in door te schieten en zeker ook bij kinderen uit te kijken voor hoge doseringen.

Koorts is juist nodig om ziekteverwekkers te bestrijden. Het is dus niet erg gezond om de koorts in rap tempo te gaan verlagen.

Het kan ook zijn dat je na het slikken van een koortsverlagend medicijn voor je gevoel weer beter bent en je daardoor je lichaam de rust niet gunt om uit te zieken. Op lange termijn is dit gevaarlijk.

Oorzaken en typen koorts

De manier van koorts behandelen is afhankelijk van de oorzaak van de koorts.

Koorts heeft in 90% van de gevallen een virale infectie als oorzaak. Deze vorm van koorts gaat meestal vanzelf weer over, eventueel ondersteunt door natuurlijke middelen.

Is de oorzaak van de koorts een bacteriële infectie, dan zijn antibiotica wél noodzakelijk.

Soms komt bovenop een virale infectie nog een bacteriële infectie. Dit wordt een opportunistische infectie genoemd.

De oorzaken voor een ontsteking of infectie lopen sterk uitéén van onschuldig naar ernstig.

Infectieziekten, allergische reacties, auto-immuunziekten, kanker, hormoonaandoeningen en overmatig gebruik van medicijnen of vergiftiging kunnen ontstekingen en infecties veroorzaken.

Ook bij oververhitting door bijvoorbeeld een zonnesteek kun je koorts krijgen. Na een ruggenprik tijdens de bevalling krijgt 20% van de vrouwen te maken met koorts.

Hyperthermie (hoge en langdurige koorts) kun je ook krijgen bij bijvoorbeeld ernstige nieraandoeningen of ernstige infecties met micro-organismen.

Er bestaan verschillende types koorts.

De meest bekende en onschuldige vormen zijn intermitterende koorts en remitterende koorts. Bij beide vormen neemt de koorts na een tijdje weer af; bij remitterende koorts daalt de koorts echter niet helemaal naar de normale waarden.

Daarnaast bestaat er nog relapsing fever waarbij de koorts steeds 3-10 dagen duurt, afneemt en vervolgens weer toeneemt.

Ten slotte is er nog aanvalsgewijze koorts waarbij korte periodes van koorts worden afgewisseld met koortsvrije periodes.

Koorts behandelen met natuurlijke middelen

Vaak kun je al voelen aan het voorhoofd dat je temperatuur verhoogd is. Met een thermometer kun je dit heel exact meten; onder de tong of onder de oksel. Bij kinderen gaat het vaak rectaal. Huisartsen gebruiken tegenwoordig vaak een thermometer die tegen het voorhoofd gehouden kan worden.

1 keer per dag de koorts meten is in principe voldoende.

Vervolgens kun je koorts behandelen door middel van diverse natuurlijke middelen.

Rust en Slapen

Tijdens de slaap krijgen de hersenen de kans om hormonen aan te maken die de vorm van nieuw weefsel stimuleren. Dit weefsel draagt bij aan het afweermechanisme.

Tijdens rust, en met name tijdens de slaap maakt het lichaam meer witte bloedcellen aan, die een virus of bacterie te lijf gaan.

Wanneer je dus niet goed kan slapen, bijvoorbeeld doordat je niet goed kunt ademen vanwege verkoudheid, of doordat je misschien stress voelt omdat je net in een drukke periode zit, is dit niet bevorderlijk voor het laten zakken van de koorts.

Om goed te kunnen slapen kun je eventueel het supplement melatonine slikken. Melatonine is een lichaamseigen stof.

Ook valeriaan tabletten of druppels helpen je om in slaap te komen.

Je hoeft natuurlijk niet per se de hele dag te slapen en hoeft ook niet altijd de hele dag in bed te liggen, maar grote inspanningen zijn niet aan te raden.

Zorg ook dat je luchtwegen zoveel mogelijk vrijblijven.

Veel water drinken

Hydratatie van je lichaam is zeer belangrijk als je koorts behandelen wilt. Tijdens een koortsaanval verlies je door het zweten veel vocht.

Water zorgt ervoor dat afvalstoffen kunnen worden afgevoerd, en dit versnelt het genezingsproces.

Wanneer je tijdens het ziek zijn meer dan 3 uur achter elkaar niet naar het toilet bent geweest dan heb je waarschijnlijk niet genoeg gedronken.

Met name kruidenthee, zoals (peper)munt- of kamillethee met gember werkt heel goed. Bouillon met cayennepeper is weldadig bij griep en koorts. Ook kunnen (zelfgemaakte) ijslolly’s verkoelend zijn.

Ook kokoswater zonder toevoegingen (en niet kokoswater van concentraat) levert het lichaam vocht en elektrolyten (mineralen die oplosbaar zijn in je bloed en weefsels). Deze elektrolyten zijn essentieel voor spierfuncties, zenuwfuncties, water- en pH-balans.

Drink niet teveel suikerrijke dranken. Ook fruitsappen zijn suikerrijk.

Je kunt beter een sinaasappel of kiwi in stukjes eten of in de smoothie mixen met groenten, dan dat je er alleen het sap van drinkt. Bacteriën leven namelijk op glucose (suiker).

Vermijd cafeïne, alcohol en roken.

Eet milde, zachte voeding

Wanneer je koortsig en grieperig bent is je eetlust vaak weg. Toch is het goed om kleine, lichte porties te consumeren, tenzij je echt geen trek hebt of misselijk bent.

Let erop dat je beter geen bewerkte, suikerrijke voeding kunt eten. Denk in plaats daarvan bijvoorbeeld aan havermoutpap, soep, granenwafels (zoals rijstwafels) en vitamine C-rijke voeding zoals fruit en groenten; bijvoorbeeld citrusvruchten of spinazie.

Neem een lauwwarm of warm bad

Wil je koorts behandelen?

Neem dan een lauwwarm of warm bad. Neem liever niet een te heet bad!

Probeer eens wat essentiële olie toe te voegen zoals lavendel om de spieren te ontspannen.

Ook bitterzout (Epsom zout), een magnesiumzout / -sulfaat van zwavelzuur is een echte weldoener als je lijf pijn doet van de koorts en griep.

Een koud nat washandje is ook prettig. Sommige mensen zweren bij het nemen van een koude douche. Je kunt dit voor jezelf uitproberen als je het aandurft. Hiervoor moet je wel in goede conditie zijn (voordat je de koorts kreeg dus) en niet al te hoge koorts hebben.

Kleding en kamertemperatuur

Draag in bed luchtige, comfortabele kleding. Vermijd zware dekens.

Laat de ruimte waarin je licht goed luchten zodat er voldoende zuurstofrijke lucht in de kamer is. Houd de kamertemperatuur zo tussen de 22 en 25 graden.

Sokjes in azijn of citroensap

Een huis-, tuin- en keukenmiddel dat goed werkt: drenk de sokjes van je kind in azijn of citroensap. Wring ze uit en doe ze weer aan bij je kind. Doe daaroverheen 1 of 2 paar droge sokken en / of een plastic zakje.

Hierdoor daalt de lichaamstemperatuur. Of het bij volwassenen ook helpt dat durven wij niet te zeggen, maar probeer het gerust uit!

Probiotica

Probiotica kunnen je immuunsysteem versterken en zijn werkzaam in je darmen (spijsverteringssysteem). Het zijn levende, goede bacteriën (micro-organismen) die de darmflora kunnen ondersteunen.

Als je je bedenkt dat 80% van je immuunsysteem zich in het spijsverteringssysteem voltrekt, dan kan je wel begrijpen waarom het belangrijk is dit op peil te houden.

Kombucha (gefermenteerde zoete thee) en miso soep (een traditionele Japanse soep) zijn beiden uitstekende probiotica.

Je kunt ook probiotica supplementen gebruiken.

Is koorts besmettelijk?

Koorts zelf is niet besmettelijk. Maar het virus of de bacterie kan wel overdraagbaar zijn.

Meestal gaat koorts samen met andere griepverschijnselen.

Nog voordat je deze griepverschijnselen krijgt kan iemand anders het virusje al overnemen. Bij volwassenen zo’n dag van tevoren en bij kinderen zelfs wel tot 6 dagen voordat de klachten beginnen.

Om koorts te voorkomen kun je eigenlijk voornamelijk zorgen dat je weerstand goed is en dat je je handen regelmatig en grondig wast.

Wanneer een arts waarschuwen?

Kinderen zijn extra kwetsbaar. Het is dus belangrijk om kinderen met koorts goed in de gaten te houden en regelmatig te checken hoe het ervoor staat; bijvoorbeeld door ze aan te spreken.

Waarschuw een arts wanneer een kind van onder de 3 maanden koorts heeft. Bij een kind van boven de 3 maanden wordt geadviseerd om sowieso na 3 dagen koorts contact op te nemen met een arts, en al eerder wanneer het kind almaar zieker wordt. Bijvoorbeeld als het kind veel overgeeft, diarree krijgt, benauwd wordt en / of niet wil drinken.

Ook als het kind puntvormige, rode vlekjes krijgt op het lichaam of op het oogslijmvlies is het noodzakelijk om door een arts onderzocht te worden. Er kan dan sprake zijn van een kinderziekte.

Heb jij zelf of heeft iemand in je omgeving meer dan 40,5 graden koorts, dan is het eveneens belangrijk om contact op te nemen met een arts. Met name wanneer de koorts lang aanhoudt.

Krijg je koorts nadat je net terug bent gekomen van een tropische bestemming, raadpleeg dan een arts.

Ook ouderen en mensen met een hartaandoening moeten extra opletten bij koorts en griep.

Bij zwangerschap kan hoge en langdurige koorts gevaarlijk zijn. Het kan schade brengen aan de foetus en zelfs tot vroeggeboorte leiden.