Gezondheid

Wat zegt de kleur van je urine over je gezondheid?

kleur plas gezondheid

Wist je dat de kleur en geur van je urine je veel kan vertellen over je gezondheid?

Al sinds het bestaan van de mensheid wordt het analyseren van urine gebruikt om gezondheidsproblemen vast te stellen.

Dat komt omdat veel (afval)stoffen die in je lichaam circuleren, zoals bacteriën, gisten en overtollige eiwitten en suikers, uiteindelijk in je urine terechtkomen.

Je hoort vaak dat donkergele urine betekent dat je te weinig drinkt. En als je bepaalde voeding hebt gegeten, bijvoorbeeld asperges, dan kan je urine behoorlijk sterk ruiken.

Maar welke informatie kunnen we nog meer afleiden uit de kleur, geur en structuur van urine?

Naast kleur en geur zijn er nog enkele andere zaken die een indicator kunnen zijn voor gezondheidsproblemen.

Kijk eens wat vaker in de pot voordat je doorspoelt en je krijgt nog vòòr een eventueel doktersbezoek een inkijkje in je gezondheid.

Vermoed je dat je urine afwijkt van de normale geur en kleur? Lees dan verder en ontdek welke mogelijke klachten overéén kunnen komen met de staat van je urine.

Urine

Je urine bestaat uit overtollig water en (in water oplosbare) afvalstoffen uit het bloed. Deze afvalstoffen komen tijdens de stofwisseling vrij en worden door de nieren gefilterd.

De urine wordt dan opgeslagen in de urineblaas en via de urinebuis naar buiten gebracht.

De gele kleur in je urine heeft het te danken aan de nierkleurstof ‘urochroom’.

Verschillende urine kleuren

Normaliter varieert de kleur van je urine, afhankelijk van hoeveel water je drinkt. Van licht hooi-achtig geel tot diep oranje-geel en alles daartussenin.

Hieronder vind je een overzicht van de mogelijke kleuren van jouw urine.

Let op: de kleur van je urine wordt deels bepaald door voeding en kleurstoffen in voeding.

Maar ook medicijnen zoals antibiotica, laxeermiddelen en chemo-medicatie kunnen de kleur beïnvloeden.

1. Transparante (kleurloze) urine: grote kans dat je teveel (water) hebt gedronken. Blijft je plas kleurloos? Ook ’s ochtends? Neem dan contact op met je huisarts. Kleurloze plas kan betekenen dat je gezond bent maar het kan ook wijzen op gezondheidsproblemen.

2. Zeer lichtgele urine

transparante-kleur-urine

In principe prima kleur. Waarschijnlijk drink je meer dan genoeg. Als je plaspillen gebruikt kan je urine ook erg licht van kleur zijn. In sommige gevallen kunnen je nieren juist niet goed werken. Heb je constant dorst? Laat dan je urine onderzoeken.

3. Lichtgele urine

licht-gele-kleur-urine

Goede kleur; dit wordt gezien als de ideale kleur plas. Je drinkt voldoende water. Als het er zo uitziet nadat je geplast hebt kun je jezelf een klopje op je schouder geven. Wel eerst je handen wassen natuurlijk.

4. Gele urine

gele-kleur-urine

Redelijk goede kleur; weinig op aan te merken. Blijf echter wel letten op je vochtinname. Je kunt iets meer water drinken zodat je je afvalstoffen goed kwijt kunt raken. Drink bijvoorbeeld wat extra water of groene thee.

Maar het kan ook zijn dat de felle gele kleur wordt veroorzaakt door een vitamine-B-supplement.

4. Donkergele urine

donkergele-kleur-urine

Meestal een teken van uitdroging. Je drinkt waarschijnlijk te weinig. Drink meer verspreid over de dag en controleer of je plas lichter van kleur wordt. Drink in ieder geval 2 liter vocht per dag, bij voorkeur in de vorm van water of groene / witte thee.

De kleur van je plas kan ook donkerder zijn omdat je je plas te lang ophoudt. Als je vaak je plas ophoudt kan dat nadelig zijn voor de knijpkracht van je blaas en kunnen je nieren beschadigen. Bij aandrang meteen gaan dus.

Daarnaast kan een donkergele tot oranje kleur urine ook worden veroorzaakt door het consumeren van veel wortels, pompoen of andere voeding rijk aan bèta-caroteen.

Medicijnen Pyridium (Phenazopyridine), lever of hypofyse klachten (ADH, of antidiuretisch hormoon) kunnen deze kleur ook veroorzaken.

Overigens is je ochtendurine altijd donkerder omdat je dan lang niet gedronken hebt.

Advies: drink meer water en houd je plas niet op wanneer je aandrang voelt. Neem contact op met je huisarts wanneer je urine oranje van kleur blijft ondanks voldoende hydratatie.

5. Amberkleurige / honingkleurige urine

donkergeel-oranje-kleur-urine

Zie punt 4, donkergele urine. Amberkleurige urine kan wijzen op ernstige uitdroging. Een indicatie dat je veel te weinig drinkt. Dit kan een zeer negatieve uitwerking hebben op je gezondheid. Vul direct je vochtvoorraden aan.

Blijft de kleur van je plas amberkleurig? Bezoek dan je huisarts.

6. Donkerbruine urine; kleur van donker bier

bruine-kleur-urine

Zeer geconcentreerde urine; kan een symptoom zijn van extreme uitdroging. Vul direct je vochtvoorraad aan.

Is de bruine urine kleur incidenteel? Het kan worden veroorzaakt door de consumptie van tuinbonen of aloë vera. Medicijnen als malariapillen kunnen ook donkerbruine urine opleveren.

Je plas kan ook bruiner zijn als je extreem veel krachttraining doet en veel eiwitten consumeert.

Mogelijke medische veroorzakers van donkerbruine kleur urine: urineweginfectie, nierstenen, melanurie (aanwezigheid van pigment in de urine, waardoor deze een donkere kleur heeft), niertumor of bloedstolsel, ziekte van Addison, glucosurie (kan duiden op diabetes mellitus of zwangerschapsdiabetes), nierarteriestenose, proteïnurie, hypofyse probleem (ADH of antidiuretisch hormoon).

Advies: raadpleeg je huisarts indien de bruine urine kleur aanhoudt ondanks voldoende hydratatie. In het bijzonder als je huid of ogen een gele kleur vertonen en je ontlasting bleek van kleur is.

7. Roze, rode urine

roze-rode-kleur-urine

Roze tot rode urine kan veroorzaakt worden door het consumeren van bieten, rode kleurstof in voeding, rabarber, bosbessen of een ijzersupplement.

Echter kan de rode kleur ook veroorzaakt worden door bloed in de urine (hematurie). Dit hoeft niet per definitie te duiden op iets ernstigs. Een druppeltje bloed kan al gelijk dramatisch ogen. Toch is een bezoek aan je huisarts zeer aan te raden.

Bloed in de urine kan wijzen op een urineweginfectie, niersteen of in uitzonderlijke gevallen: kanker.

Daarnaast zijn er een aantal medicijnen die je plas ook een rode kleur kunnen geven. Maalox is daar een voorbeeld van.

Heeft je urine de kleur van port (wijnsoort)? Dit kan duiden op porfyrie (stofwisselingsziekte).

Bij een lood- of kwikvergiftiging kan de urine eveneens een rozerood tot dieprode kleur krijgen.

Advies: is de rode kleur van je urine niet te verklaren door het consumeren van bepaalde voeding, een ijzersupplement of medicijnen? En vermoed je dat er bloed in je urine zit? Neem dan direct contact op met je huisarts.

8. Blauwe urine

blauwe-kleur-urine

Bepaalde voeding (kleurstoffen) maar ook medicijnen kunnen deze kleur veroorzaken. Bacteriën in de urinewegen geven mogelijk ook deze kleur. Bij zeldzame erfelijke aandoeningen wordt de kleur van je urine blauw.

Wordt de kleur niet veroorzaakt door voeding of medicijnen? Maak dan een afspraak met je huisarts voor controle van je urine.

9. Groene urine

groene-kleur-urine

Grote kans dat de groene urine kleur wordt veroorzaakt door bepaalde voeding, supplementen of medicijnen. Bijvoorbeeld asperges, zwarte drop of een overmatig gebruik van  een bepaalde vitamine.

In zeldzame gevallen kan de kleur worden veroorzaakt door een urineweginfectie. Ervaar je pijn bij het plassen en moet je vaker? Raadpleeg je arts.

10. Zwarte urine

zwarte-kleur-urine

Dit kan veroorzaakt worden door een zeer zeldzame stofwisselingsziekte genaamd Alkaptonuria. Hierbij kleurt de urine donkerblauw tot zwart bij blootstelling aan lucht. Advies: Neem contact op met je huisarts.

11. Schuimende urine

schuimende-urine

Dit wordt meestal veroorzaakt door de druk van de urinestraal en is verder onschuldig als het af en toe voorkomt.

Doe je aan bodybuilding of extreme sport? En eet je een overschot aan eiwitten? Dit kan een mogelijke oorzaak zijn van schuimende plas. Nierproblemen behoren ook tot de opties.

Advies voor de heren: plas een aantal keer zittend en zorg dat de urine voorzichtig in de wc beland. Schuimt het dan nog steeds? Neem dan contact op met je huisarts.

Geur van je urine

Normale urine ruikt niet erg sterk.

Ochtend-urine heeft over het algemeen een sterkere geur omdat het meer geconcentreerd is vanwege de langere uren zonder vocht. Ook bepaalde voeding, supplementen en medicijnen kunnen urine een sterkere geur meegeven.

Er zijn een paar onderscheidende geuren waar te nemen:

  • Geur na het eten van asperges. Niet iedereen heeft sterk ruikende urine na het eten van asperges. Als het bij jou wel het geval is dan komt dat omdat er een bepaald soort zwavel wordt afgebroken door enzymen in je lichaam.
  • Ammoniak geur: dit kan duiden op een infectie of nierstenen.
  • Zoete geur: als je diabetespatiënt ben dan weet je waarschijnlijk al wel dat je urine zoet kan ruiken. Dit komt door een overdaad aan suikers in het lichaam.

Hoe vaak plassen per dag?

Hoe vaak je het toilet bezoekt voor een plas kan ook wat zeggen over je gezondheid.

De meeste mensen plassen 6 tot 8 keer per 24 uur, afhankelijk van de temperatuur en hoeveelheid drinken.

Bij koud weer moet je sneller plassen omdat je bloedvaten krimpen en je bloeddruk verhoogt. Zo wordt alles sneller in gang gezet.

Cafeïne-houdende voedingsmiddelen prikkelen de blaaswand ook meer.

Moet je een stuk vaker dan 8 keer per etmaal? Of voel je aandrang maar komt er uiteindelijk weinig uit? Heb je moeite met je plas ophouden?

Dan zou je last kunnen hebben van verschillende aandoeningen:

  • Een overactieve blaas
  • Incontinentie (vaak na de zwangerschap of na de overgang)
  • Slappe bekkenbodemspieren
  • Bekkenbodemverzakking met of zonder urineblaasverzakking
  • Een urineweginfectie
  • Een vergroot prostaat bij mannen
  • Diabetes
  • Ziekte van Parkinson of een andere neurologische aandoening
  • Na een beroerte kun je ook last hebben van een gevoel van aandrang

Als je veel minder moet plassen dan 6 keer per etmaal dan kan het zijn dat een blokkade of infectie dit veroorzaakt.

Het is sowieso belangrijk dat je je plas niet te lang ophoudt. Dit kan op den duur zorgen voor een chronische verstoring in de blaas.

Problemen bij het plassen

Vrouwen hebben over het algemeen vaker last van blaasontsteking, terwijl mannen eerder te maken krijgen met nierstenen / urinestenen.

Plasproblemen komen vaker voor naarmate je ouder wordt. Vrouwen krijgen dan met name te maken met incontinentie en mannen met een vergroot prostaat.

Ook erfelijke factoren spelen een rol in het ontwikkelen van aandoeningen aan de blaas en de nieren.

Een pijnlijk, branderig gevoel tijdens of na het plassen, vaak gecombineerd met aanhoudende lage buikpijn, kan duiden op een blaasontsteking of een urineweginfectie. Ook nierstenen geven een pijnlijk gevoel tijdens het plassen.

Het is erg belangrijk dat nierstenen worden uitgeplast. Dit kan erg pijnlijk zijn. Onbehandelde nierstenen kunnen uiteindelijk overgaan in nierbekkenontsteking.

Dyspareunie is de naam voor pijn na het vrijen, bijvoorbeeld bij het plassen. Oefeningen om de bekkenbodemspieren meer te ontspannen is dan een mogelijke oplossing.

Tot slot

Heeft jouw urine de laatste tijd een afwijkende kleur of geur? Voel je je überhaupt niet erg lekker en vermoed je dat er meer aan de hand is?

Loop hier dan niet te lang mee rond en maak een afspraak bij de huisarts.

De huisarts zal dan informeren naar bovenstaande zaken en eventueel ook vragen of je last hebt van allergieën en hoe het staat met je eetlust. Naast een urineonderzoek wordt soms ook een bloedonderzoek gedaan.