Gezonde Voeding

Is speltbrood gezond?

speltbrood

Speltbrood is terug van weggeweest. In de wereld van de voedingtrends zien we steeds vaker de herintroductie van vergeten producten. Maar deze opkomst brengt vragen met zich mee.

Is dit product echt zo gezond als mensen beweren?

Is het waard om je huidige voedingspatroon hiervoor aan te passen?

En is speltbrood gezonder dan tarwebrood?

In dit artikel geven we je antwoord op al je vragen over speltbrood.

Wat is spelt?

Speltbrood was de afgelopen decennia wat in de vergetelheid beland. Maar door de moderne voedingtrends, werd dit bijzondere product uit de oude doos gehaald. Wat is spelt eigenlijk voor spul?

Spelt is een plant uit de grassenfamilie tarwe. Het is een eenjarige plant, wat betekent dat het zijn levenscyclus van kieming tot zaad binnen een jaar voltooit.

Zoals we al zeiden, is dit gewas niets nieuws onder de zon. Zo’n 7000 jaar geleden werd het al verbouwd, waardoor het ook wel beschouwd wordt als ‘oergraan’. De plant is ontstaan door het onderling kruisen met andere graansoorten.

Is speltbrood gezonder dan tarwebrood?

Om te kunnen beslissen of speltbrood gezonder is dan tarwebrood, is het belangrijk om te kijken naar verschillende onderdelen binnen de graansoorten.

Zo willen we weten of er verschil zit in vezelgehalte en hoe de verdeling is van de hoeveelheden eiwitten, vetten en koolhydraten. Hiernaast beoordelen we de aanwezigheid van vitaminen en mineralen.

1. Verschil in vezels

Vezels zijn belangrijk voor een gezond lichaam. Ze zorgen bijvoorbeeld voor een goede stoelgang. Sommige vezels hebben als eigenschap het slechte cholesterol (ook wel LDL-cholesterol genoemd) te verlagen.

Daarnaast zorgen vezels voor vertraging van de afgifte van suikers in het bloed. Dit heeft als positief effect dat het de kans op diabetes type 2 verlaagt.

Als we naar het vezelgehalte kijken tussen spelt en tarwe als korrels, dan verschillen ze bijna niks.

Maar als we de twee graansoorten met elkaar vergelijken in meelvorm, blijkt speltmeel een hoger vezelgehalte te hebben dan tarwemeel. Wel zo’n 8 gram per 100 gram speltmeel!

In dit opzicht is het dus gezonder om speltmeel te gebruiken als basis voor je brood.

2. Hoeveel koolhydraten, eiwitten en vetten bevat spelt?

Naast vezels is het belangrijk om te kijken naar de samenstelling van eiwitten, vetten en koolhydraten van de twee granen. Een gebalanceerde verdeling tussen deze drie componenten zorgt voor een gezond voedingsproduct.

Zetten we deze naast elkaar, dan scoort zowel de speltkorrel als het speltmeel op alle vlakken beter dan tarwe. Het bevat meer eiwitten, dezelfde hoeveelheid koolhydraten en een betere verhouding aan vetten.

Ook bevat spelt meer gezonde vetten dan tarwe.

Per 100 gram speltmeel bevat het product namelijk 13,3 gram eiwitten, 69,9 gram koolhydraten en 2,8 gram vet.

Zoveel koolhydraten, zul je misschien denken? Granen en brood bestaan echter voor een zeer groot deel uit zetmeel. Vaak vinden mensen juist dit ingrediënt interessant, omdat veel diëten gericht zijn op koolhydraten en calorieën.

Maar koolhydraten zijn belangrijke voedingstoffen voor je lichaam, met name voor je hersenen en rode bloedcellen. Het is dus belangrijk dat je hiervan genoeg binnenkrijgt.

Hoe komt het eigenlijk dat spelt een betere verhouding heeft van deze drie belangrijke voedingscomponenten?  Dit heeft te maken met de manier waarop iedere korrel tot meel worden gemalen. Hier gaan we later verder op in.

Laten we eerst eens kijken hoe de vitaminen en mineralen scoren!

3. Vitaminen en mineralen in speltbrood

Een gebalanceerd dieet betekent dat je ook de benodigde vitaminen en mineralen binnen moet krijgen. Deze zijn van belang voor het in stand houden van belangrijke lichaamsfuncties, zoals je weerstand, sterke botten en eetlust. Hiernaast voorkomen ze bijvoorbeeld aandoeningen zoals nachtblindheid.

De hoeveelheid aan vitamine en mineralen bepaalt onder andere hoe gezond een voedingsproduct voor ons is. Als we kijken naar speltmeel en tarwebloem, blijken ze allebei dezelfde vitamine en mineralen te bevatten.

Namelijk:

  • Calcium (45,0 mg)
  • Fosfor (400,0 mg)
  • IJzer (1,5 mg)
  • Kalium (260 mg)
  • Koper (0,5 mg)
  • Natrium (5,0 mg)
  • Magnesium (110,0 mg)
  • Vitamine B1 (0,30 mg)
  • Vitamine B2  (0,05 mg)
  • Vitamine B6 (0,20 mg)
  • Zink (2,50 mg)

Het enige verschil is, dat de hoeveelheid vitamine en mineralen in speltmeel vele malen hoger ligt dan tarwemeel. Ook dit heeft te maken op de manier waarop de meel wordt gemaakt.

Hoe gaat dit proces in z’n werk?

Verwerking tot meel

De verwerking van graankorrel tot meel heeft belangrijke invloed op de nutriëntrijke eigenschappen van een product. De kiem en de schil geven de tarwe of spelt namelijk zijn vitaminen, mineralen en vezels. En laat dit nu juist het onderdeel zijn, dat bij tarwe geheel verwijderd wordt…

Bij het verkrijgen van tarwebloem worden de korrels eerst fijn gemaald. Hierbij worden de buitenste deeltjes, de kiem en de schil, volledig gescheiden van de rest door middel van een zeef. Het zachte, gladde poeder wat overblijft, noemen we bloem.

Bloem wordt voornamelijk gebruikt bij het bakken van witbrood, koekjes, cakes en gebakjes. Ook pasta wordt van bloem gemaakt.

Na het malen van speltgraan echter, worden de kiem en de schil niet gescheiden. Dit zorgt ervoor dat speltmeel zijn nutriënten behoudt. Het is hierdoor wat grover dan bloem, maar prima te gebruiken als bakproduct.

Hierdoor is de verhouding van de vitaminen, mineralen en de vezels hetzelfde in het meel als in de korrels. Dit maakt speltmeel dus super gezond!

Bevat speltbrood gluten?

Je leest het tegenwoordig overal: glutenallergie. Veel mensen blijken overgevoelig voor dit ingrediënt, dat vaak terug te vinden is in brood, pasta en koekjes. Maar wat zijn gluten eigenlijk en wat is hun functie?

Gluten is een groep eiwitten die van nature voorkomt in tarwe, dus ook bij spelt, rogge en gerst. Hun functie is voornamelijk  stevigheid en de elasticiteit  bieden bij het bakken van brood.

Speltbrood bevat dus ook gluten. Bij een gluten intolerantie of gluten allergie is het belangrijk om te weten dat het eten van speltbrood daarom voor een (allergische) reactie zal zorgen.

Welke soorten speltbrood zijn er?

Aangezien er verschillende manieren zijn om speltmeel en speltbloem te verkrijgen zijn er tegenwoordig verschillende soorten broden op de markt. Daarnaast kun je speltmeel mengen met andere soorten meel en bloemen.

Zo bestaat er:

  • Wit speltbrood, wat gemaakt is van speltbloem
  • Bruin speltbrood, dat wordt gebakken van ‘gewoon’ speltmeel
  • Volkoren speltbrood, dit wordt gebakken van volkoren speltmeel. Hierbij wordt de hele speltkorrel gebruikt
  • Meergranen speltbrood, dit brood bevat behalve speltmeel ook andere graansoorten zoals rijst, gerst, rogge, mais en boekweit

Naast de genoemde broden zijn er meerdere mogelijkheden om een brood te bakken.

Jummie, dat klinkt heerlijk! Hoe maak je zelf speltbrood?

Spelt brood recept

Naast dat het speltgraan erg gezond, is het ook nog eens heel lekker. Speltbrood heeft van nature een nootachtige smaak, wat ervoor zorgt dat je geen andere ingrediënten nodig hebt voor een lekker broodje.

Ingrediënten voor één groot brood of 3 kleine broden, zijn:

  • 2 eetlepels gist
  • ¾ kop warm water
  • 1 ½ kopje warm water
  • ¼ kopje honing
  • 1 eetlepel zout
  • 9 eetlepels olie
  • 9 kopjes speltmeel

Volg voor het maken van het brood de volgende 9 stappen:

  1. Meng in een kom het ¾ kopje warm water met ¼ kopje honing en de 2 eetlepels gist. Zet het opzij.
  2. Meng in een grote kom de 1 ½ kop warm water, zout en olie.
  3. Voeg de helft van de bloem en het gistmengsel toe aan stap 2 en goed roeren.
  4. Voeg het resterende bloem toe en kneed ongeveer 8 tot 10 minuten.
  5. Verwarm de oven voor op 95 C° en zet hem vervolgens uit.
  6. Vet een ovenschaal of ovenbestendige kom in en doe het deeg hierin.
  7. Zet dit geheel in de (uitgezette!) oven en laat het deeg rijzen. Als het deeg gerezen is, druk je de lucht eruit. Doe dit niet met je blote handen, het kan heet zijn!
  8. Verdeel het deeg in drie kleine porties of houd het intact. Leg elke portie in een grote, ingevette broodpan, prik gaatjes in het deeg en laat het weer rijzen.
  9. Bak het deeg gedurende 20-25 minuten op 220 C°

Haal je brood uit de oven en smullen maar. Zo gemakkelijk is het bakken van je eigen brood.

Jummie!

Conclusie: is speltbrood gezond?

Als je bovenstaande informatie doorgenomen hebt, zal ons antwoord je niet verbazen.

Ja, speltbrood is gezond. Het is zelfs een gezondere keuze in vergelijking met tarwebloem.

In vele opzichten scoort speltmeel beter dan tarwemeel of -bloem. Hierbij kun je denken aan ingrediënten zoals vezels, maar ook eiwitten, koolhydraten, vetten, vitaminen en mineralen.

Het vervangen van tarwebrood door speltbrood is dus een gezonde keuze. zorg hiernaast altijd voor een gebalanceerd dieet, dat ook uit andere producten bestaat dan brood. Denk hierbij aan groenten, fruit en eventueel vlees of vis.