Aandoeningen A-Z

IJzertekort: symptomen, oorzaken en aanvullen

vrouw met ijzertekort

Heb je een ijzertekort of vermoed je dat je hiermee te maken hebt?

Dan is het belangrijk dat je hier wat aan doet.

Een tekort aan ijzer kan, zeker op lange termijn, schade toebrengen aan je gezondheid.

In dit artikel laten wij zien aan welke symptomen je een ijzertekort kunt herkennen.

Ook lees je wat de oorzaken zijn en hoe je het tekort weer kunt aanvullen.

Maak jezelf weer sterk en fit met onze ijzersterke tips!

Wat doet ijzer voor je gezondheid?

Ijzer is een essentieel mineraal en je lichaam kan hier niet zonder.

Het lichaam kan mineralen en spoorelementen niet zelf aanmaken. Het neemt ijzer op uit de voeding die het dagelijks binnenkrijgt.

Ijzer-ionen zijn belangrijk voor de vorming van het eiwit hemoglobine.

Hemoglobine is een onderdeel van rode bloedcellen; het geeft de rode kleur aan je bloed. De rode bloedcellen vervoeren op hun beurt zuurstofrijk bloed.

Ijzer is dus betrokken bij de zogenoemde ‘eiwitstofwisseling’ alsmede bij de energieproductie in je lichaam.

Kijk hoe je met een gezond voedingspatroon en eventueel voedingssupplementen je ijzertekort snel weer kunt aanvullen.

Ijzertekort symptomen, klachten en signalen

Wanneer je een ijzertekort hebt zul je dat merken aan de hand van diverse klachten maar je zult het wellicht niet gelijk herkennen en koppelen aan een tekort aan ijzer.

De klachten kunnen in eerste instantie ook te wijten zijn aan bijvoorbeeld stress, drukte op het werk, onvoldoende slaap, enzovoorts.

Veel mensen hebben een chronisch ijzertekort maar hebben dit dus zelf niet in de gaten.

Toch kun je een ijzertekort herkennen aan een combinatie van de volgende klachten:

  • Vermoeidheid
  • Futloos en snel uitgeput zijn, geen energie hebben
  • Bleke huid
  • Zwak gevoel en slechte conditie, met name bij veel sporten
  • Kortademig zijn
  • Haaruitval
  • Broze nagels
  • Hartkloppingen
  • Duizeligheid en vlekken voor je ogen zien
  • Jeuk
  • Hoofdpijn
  • Snel zweten
  • Concentratie- en geheugenproblemen
  • Rusteloze benen
  • Een pijnlijke tong
  • Angstig zijn
  • Donkere kringen onder je ogen
  • Oorsuizen / tinnitus

Bloedarmoede

Een bekend gevolg van ijzertekort is bloedarmoede (anemie).

Ijzertekort is de grootste veroorzaker van bloedarmoede maar er zijn ook andere oorzaken.

Bij bloedarmoede heb je te weinig rode bloedcellen in je bloed of de rode bloedcellen functioneren niet goed.

Je hebt dan soortgelijke klachten als hierboven.

Oorzaken ijzertekort

Bij een ijzergebrek heb je niet genoeg reserve-ijzer in je lichaam.

Er zijn verschillende oorzaken voor dit tekort.

Ijzertekort door bloedverlies

Eén ervan is hevig bloedverlies tijdens de menstruatie. Vrouwen in de vruchtbare leeftijd lopen meer risico op ijzertekort.

Na een ongeval of operatie kun je veel ijzerrijk bloed verliezen.

Er bestaat ook zoiets als ‘sluipend’ intern bloedverlies, bijvoorbeeld vanuit het maag-darmstelsel bij aandoeningen in dat gebied.

Ijzertekort door slechte voeding

Uiteraard is ijzertekort vaak het gevolg van onvolledige en / of  eenzijdige voeding. Ook het volgen van een (crash)dieet kan betekenen dat je niet voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt zoals ijzer.

Wanneer je daarbij ook aan langdurige fysieke inspanning doet en dit niet compenseert met de juiste voeding dan is de kans op een tekort nog groter.

Na ziekte ben je vaak wat slapper en zwakker en dan kunnen je ijzerlevels gezakt zijn. Je moet dan door middel van gezonde voeding weer op kracht komen.

Zwangerschap en borstvoeding

Zwangerschap is een reden om extra aan je ijzervoorraad te denken; die willen nog weleens dalen. Voldoende ijzer-inname is belangrijk voor het ongeboren kindje.

Wanneer je borstvoeding geeft kun je ook sneller door je ijzervoorraad heenraken.

Bloedafwijkingen

Meer zeldzame oorzaken voor een ijzertekort liggen in het bloed zelf.

Je lichaam kan bijvoorbeeld moeite hebben met de hemoglobine aanmaak in rode bloedcellen.

Of er is sprake van een verhoogde afbraak van rode bloedcellen.

Overige oorzaken van ijzertekort

Langdurig gebruik van bepaalde medicatie zoals aspirine maar ook hormonale anticonceptie bemoeilijkt de ijzeropname in je lichaam.

Dit is ook het geval bij schildklieraandoeningen en een teveel aan stress.

Voor kinderen is een ijzertekort extra gevaarlijk in verband met hun groei en ontwikkeling.

Ijzertekort aanvullen

Met bloedonderzoek (kan tegenwoordig vaak bij je huisarts zelf) kan gemeten worden of het ijzergehalte in je lichaam voldoende is.

Dit wordt gemeten aan de hand van Hb waarden. Te lage hemoglobine-waarden, dus een te lage concentratie hemoglobine in je bloed, betekent dat je een ijzertekort hebt.

Dit is meestal niet ernstig en is eenvoudig te behandelen.

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid ijzer

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) is afhankelijk van je leeftijd en geslacht.

Bij vegetariërs die ook geen vis eten, en bij veganisten ligt de ADH bovendien 1,8% hoger dan mensen die vlees eten.

Het ligt er ook aan hoeveel je sport en hoeveel bloed je als vrouw verliest tijdens de menstruatie.

Ijzer is een spoorelement. Dit wordt ook wel micromineraal genoemd.

Het is een belangrijk mineraal maar je hebt er maar een klein beetje van nodig (een ‘spoortje’).

Het voedingscentrum geeft aan dat vrouwen tussen de 9 en 15 milligram ijzer nodig hebben.

Mannen hebben genoeg aan een ADH van tussen de 9 en 11 milligram.

Je kunt in bepaalde gevallen ook teveel ijzer binnenkrijgen maar dit is meestal het gevolg van bepaalde aandoeningen en niet van ijzerrijke voeding.

Een gezond voedingspatroon met ijzerrijke voeding

De grootste bron van ijzer is te vinden in rood vlees.

Hierin zit een bepaald soort ijzer, namelijk heem-ijzer. Dit wordt goed door je lichaam opgenomen en is niet te vinden in plantaardige voeding.

Rood vlees moet echter in zeer geringe mate gegeten worden. Het is bewezen dat het kankerverwekkend is in grotere hoeveelheden.

Zwangere vrouwen wordt rood vlees sowieso afgeraden.

Non-heemijzer zit zowel in dierlijke als plantaardige producten.

Je kunt dan denken aan spinazie, bietjes, asperges en zoete aardappels. Vitamine C bevordert de opname van ijzer in je voeding.

Appelstroop is ijzerrijk maar bevat wel veel suikers. Gedroogd fruit is ook suikerrijk maar bevat unieke voedingstoffen en is zeer ijzerrijk.

Ook volkorenbrood, noten zoals amandelen en cashewnoten, vis en zeevruchten zijn een bron van ijzer.

Een ijzertekort houdt vaak verband met een vitamine B12 tekort. Let dus ook op je vitamine B12 inname!

Voedingssupplementen bij een ijzertekort

Ieder dag een voedingssupplement met ijzer slikken is geen overbodige luxe.

Kies echter voor een goede kwaliteit supplement want anders ben je vooral vulstof aan het eten en dat is een belasting voor je maag.

In multivitaminen supplementen zit ook ijzer.

Bezoek ook eens een orthomoleculair diëtist / – arts. Deze maakt voor jou een voedingssupplementen menu op maat.

Mensen die een terugkerend, ernstig ijzertekort en bloedarmoede hebben komen in aanmerking voor het laten toedienen van een ijzerpreparaat middels een infuus, met het medicijn Ferinject.

Er zijn meerdere voedingsstoffen die bij een tekort eraan een gevaar kunnen betekenen voor je gezondheid.

Bijvoorbeeld bij mineralen zoals magnesium, zink en jodium.

En bij vitamines zoals vitamine D, vitamine B12 en (bij zwangerschap) foliumzuur, ook wel vitamine B11 genoemd.