Aandoeningen A-Z

Griep

griep

De griep is een vervelend virus, dat eigenlijk elke herfst en winter weer opduikt. Hoesten, rillingen en spierpijn, wie kent het niet?

Soms wordt dit verward met een flinke verkoudheid, maar griep is toch echt van een ander kaliber.

Wanneer heb je griep?

Is het wijs om je hiertegen te laten inenten? En wat kun je doen om griep te voorkomen?

Lees in dit artikel alles over het griepvirus.

Wat is griep?

Griep is een besmettelijke ziekte die jaarlijks veel Nederlanders treft. In 2017 hebben we zelfs een epidemie gehad die zo’n 5 maanden voortduurde! Deze ging eind december 2017 officieel van start en eindigde in mei 2018.

Toch hebben veel Nederlanders vóór de beruchte decemberstart al wat onder de leden gekregen.

Wat is de griep eigenlijk?

De temperatuur daalt, de zonuren verminderen en de kille regenbuien zijn overvloedig aanwezig. De herfst en winter zijn in Nederland vaak koud, nat en guur.

Zo krijgt je weerstand heel wat te verduren.

Op deze momenten in het jaar, zien we dan ook bovengemiddeld veel verkoudheden ontstaan. Maar ook keert jaarlijks het griepvirus terug. En dit virus is van een ander kaliber dan gewoon een verstopte holte en keelpijn.

Griep wordt ook wel influenza genoemd en wordt veroorzaakt door een virus. Dit kan flink huishouden binnen het lichaam. Vooral oudere of zeer jonge personen lopen risico op complicaties.

Tegenwoordig kunnen we ons gelukkig laten vaccineren tegen de griep of medicatie verkrijgen om onze gezondheid te ondersteunen. Een eeuw geleden was dit wel anders. De griep had toen een angstwekkende reputatie.

In het jaar 1918 tot 1919 heerste de Spaanse griep, die 20.000 Nederlanders het leven kostte. Maar Nederland is een klein landje en de griepuitbraak was wereldwijd. Het geschat aantal slachtoffers van deze epidemie staat dan ook op een schokkende 20 tot 100 miljoen.

Vaak is het de koorts die men de das om doet. Het lichaam krijgt het virus niet bestreden, waardoor de koorts ongekend hoog wordt en lang voortduurt. Dit vergt dermate veel energie en richt zoveel schade in het lichaam aan, dat herstel niet meer mogelijk is.

Lees ook: Koorts behandelen

Gelukkig hebben we tegenwoordig betere bescherming ontwikkeld tegen griep. Het griepvirus wat jaarlijks terugkeert in onze samenleving, is ook niet vergelijkbaar met de Spaanse versie van een eeuw geleden.

Maar hoe herken onze ‘normale’ griep eigenlijk?

En wanneer moet je naar een arts?

Griep symptomen

De symptomen van het griepvirus zijn klassiek. De meeste mensen herkennen de signalen snel, al wordt het virus geregeld verward met een forse verkoudheid.

Dit is niet vreemd. Verkoudheid heeft doorgaans dezelfde symptomen als het griepvirus. Deze zijn echter minder heftig en leiden zelden tot complicaties.

Wanneer griep aantreedt, zul je dit merken aan de volgende beginsymptomen:

  • Hoofdpijn
  • Keelpijn

Vervolgens zal het virus zich vermeerderen en komt ons immuunsysteem hiertegen in actie. Dit merk je door de volgende symptomen:

  • Afwisselend warm en koud gevoel
  • Droge hoest
  • Hoge koorts (38 t/m 40 C°)
  • Rillingen
  • Spierpijn

Deze symptomen zijn erg vervelend, maar horen helaas bij het griepvirus. Voor gezonde individuen met een normale weerstand brengt dit geen risico’s met zich mee.

Toch kan de griep wel uitmonden in een ernstigere vorm, waarbij complicaties kunnen optreden.

Denk hierbij aan holteontstekingen, oorontsteking, longontsteking en bloedvergiftiging. Bij dit laatste breidt de infectie zich uit naar de bloedbaan, wat voor zeer gevaarlijke situaties kan zorgen. Ook kan de ontsteking doorslaan naar het hart, met ernstige schade als gevolg.

Om dit voor te zijn, is het belangrijk contact op te nemen met je huisarts, wanneer:

  • je benauwdheidsklachten krijgt
  • de droge hoest overgaat in (erg) veel slijm
  • je ernstige concentratie- en vermoeidheidsproblemen krijgt
  • drinken of plassen niet meer goed lukt
  • de koorts niet overgaat, of terugkeert nadat deze reeds over was gegaan

Hiernaast raden wij altijd aan contact te zoeken met een arts, wanneer de koorts langer dan 24 uur boven de 40 C° uitkomt.

Tijdens een griepepidemie krijgt een huisarts echter bovengemiddeld veel telefoontjes en bezoeken van mensen met griepklachten.

Vertrouw je het echt niet? Zorg er dan op een beleefde manier voor dat een arts toch de tijd voor je neemt. Jij kent je lichaam het beste.

Blijf echter altijd reëel, langer dan 24 uur hoge koorts geeft doorgaans niet gelijk hartschade.

Heb je verminderde weerstand (bijvoorbeeld door een hiv-besmetting), hartproblemen, longproblemen, een ziek klein kind of ben je ouder dan 65 jaar? Neem dan bij hoge koorts altijd contact op met je arts.

Griep bij kinderen

Jonge kinderen zijn een risicogroep als het op griep aankomt. Het immuunsysteem is nog niet opgewassen tegen zo’n fiks virus. Ook kan hoge koorts schade aan het weefsel veroorzaken, waar het lichaam nog niet tegen opgewassen is.

Houd daarom kinderen jonger dan drie maanden oud goed in de gaten. Krijgt het kind koorts, neem dan dezelfde dag contact op met de huisarts.

De temperatuur kun je het beste opnemen met een thermometer, via de anus. Dit geeft een betere kijk op de lichaamstemperatuur dan het oor of de binnenkant van de wang.

Is het kind ouder dan drie maanden? Dan is het wijs een arts te raadplegen, wanneer de koorts langer dan 3 dagen duurt of boven de 40 C° uitkomt.

Oorzaken en besmettelijkheid van griep

Griep is een erg besmettelijk virus, dat gemakkelijk van mens tot mens doorgegeven wordt. Dit kan door middel van speeksel, slijm of snot, tijdens hoesten, niezen en zelfs praten.

Maar het kan ook doorgegeven worden door lichamelijk contact. Wanneer men bijvoorbeeld in de hand hoest, zit het virusmateriaal vervolgens op de huid. Dit kan gemakkelijk oversteken naar een andere gastheer, wanneer je de hand schudt of een knuffel geeft.

De besmettelijkheid van griep duurt vanaf één dag voordat je klachten beginnen tot 5 à 7 dagen na de start van je symptomen.

Om goed beter te worden, raden wij aan pas weer naar je werk te gaan wanneer je 24 uur koortsvrij bent geweest. Let op, dit betekent koortsvrij zonder koortsremmende medicatie.

Hoe lang duurt griep?

De incubatietijd van het griepvirus is zo’n 1 tot 3 dagen. Dit is de tijd tussen de besmetting en de start van de klachten die bij het virus horen.

Het virus zelf duurt zo’n 3 tot 5 dagen. Hierbij heb je vaak heftige klachten en hoge koorts. Na deze periode kan het nog een aantal dagen tot zelfs weken duren voordat je weer op en top bent.

Het is belangrijk om voldoende rust te nemen tijdens het griepvirus, anders kunnen de klachten voortduren of verergeren. Heb je langer dan twee dagen heel hoge koorts (40 C°<), neem dan voor de zekerheid contact op met je huisarts.

Wanneer de klachten voortduren, kan griep uitmonden in long- of hartproblemen. Zorg daarom voor je lichaam en probeer goed uit te zieken.

Diagnose van griep

De echte diagnose voor griep kan alleen gesteld worden door een arts. Vaak houdt dit een lichamelijk onderzoek in en documentatie van de aanwezige symptomen.

Hiernaast zijn er ook testen die het lichaam kunnen beoordelen op de aanwezigheid van antistoffen tegen griep. Hierbij wordt een uitstrijkje gemaakt van het wang- of neusslijmvlies.

Meestal echter, gaan de artsen uit van de specifieke symptomen van het virus en het feit of je tot een risicogroep behoort of niet. Aan de hand hiervan bepalen ze, of je een behandeling met medicatie nodig hebt.

Behandeling van griep

De griep kan ontzettend vervelend zijn en heel slecht uitkomen in de planning. Toch zul je hierbij even pas op de plaats moeten maken. Vaak kan het lichaam het virus namelijk zelf weer onschadelijk maken.

Bezoek daarom alleen een arts wanneer je een sterk verminderde weerstand hebt (zoals bij hiv- patiënten) of heel hoge koorts hebt. Ook ouderen, heel jonge kinderen en mensen met hart- of luchtwegproblemen lopen risico op complicaties.

Voor hen kan medicatie voorgeschreven worden. Deze zijn echter veelal vruchteloos bij mensen met een normale tot goede weerstand.

Medicijnen bij griep

De medicatie die bij griep voorgeschreven wordt, heten ‘virusremmers’. Deze verkorten de duur van de klachten en verminderen de heftigheid hiervan.

Vraag de arts niet om een antibioticakuur. Antibiotica bestrijden bacteriën, de griep wordt veroorzaakt door een virus. Aan een antibioticakuur heb je dus niets.

Huismiddeltjes bij griep

Heb je geen medicatie nodig, dan is het soms toch fijn om je klachten ietwat te verlichten. Over het algemeen geven wij voor het aansterken tijdens de griep de volgende tips:

  • Goed drinken, door het zweten tijdens koorts verlies je veel vocht
  • Veel rust en slapen, totale bedrust is meestal niet nodig
  • Niet sporten, je lichaam heeft zijn energie hard nodig

Hiernaast kun je het lichaam ondersteunen met extra vitaminen. Vaak wordt hiervoor Vitamine C aangeraden. Wat je teveel binnenkrijgt aan deze stof, plas je gewoon weer uit.

Baat het niet, dan schaadt het niet!

Ook kun je warme soep of bouillon drinken, dat is goed voor het aanvullen van je zouten wanneer je veel zweet door de koorts. Thee met honing is lekker warm en verzachtend voor je keel.

Verder kun je bij de drogist pijnstillers, neusspray, keelpastilles en hoestprikkel dempende siroop of tabletten krijgen.

Neusspray kan verlichting brengen, wanneer je holtes verstopt gaan zitten door de infectie. Hierbij kan stoom (warme waterdamp) je ook helpen. Neem dus een warm bad of een warme douche en kruip vervolgens lekker onder de wol, met wat leuke series om te kijken!

Let op: Neem bij een hoest met veel slijm geen hoestprikkel dempende tabletten, alleen pijnstillers. Het is namelijk belangrijk dat dit slijm zich niet ophoopt. Wees hiernaast altijd zeer voorzichtig met tabletten die codeïne bevatten, deze verminderen het reactievermogen flink.

Volg hiernaast altijd de instructies op de medicatieverpakking op. Voor kinderen gelden andere doses, wees je hiervan bewust! Kijk ook altijd naar de veiligheid van combinaties van verschillende medicijnen.

Heb ik een griepprik nodig?

Helaas is het griepvirus erg besmettelijk. Dit verklaart dan ook waarom zo’n één op de tien mensen griep oploopt, wanneer de zonuren afnemen en de buitentemperatuur daalt.

Daarom bestaat er voor risicogroepen een vaccinatie. Deze injectie zorgt ervoor dat je minder snel besmet raakt, de symptomen minder heftig zijn en de griep sneller over is.

Bijwerkingen heeft deze prik tegenwoordig amper. Vroeger kon je er toch een beetje ziek van worden. Maar onze gezondheidszorg is zodanig verbeterd, dat je klachten rond de prik zelf minimaal geworden zijn.

Wat kun je verwachten na de griepprik?

  • Een beetje pijnlijk, beurs gevoel rond de plek van de prik
  • Lichte verhoging van de lichaamstemperatuur, die 1 tot 2 dagen aanhoudt
  • Lichte stijfheid en pijn in de spieren

Om de vaccinatie te creëren, selecteert de wetenschap wat DNA-onderdelen van verschillende ‘populaire’ griepvirussen. Dit zijn de type griepvirussen, die relatief veel voorkomen en zich de komende tijd zullen gaan verspreiden.

Er bestaat namelijk niet maar één griepvirus. Dit heeft ontzettend veel genetische variëteiten, maar grofweg dezelfde symptomen.

In de vaccinatie zitten dus delen van deze griepvirussen. Bij het toetreden in je lijf, gaat je lichaam gelijk een specifiek legertje aanmaken dat deze virussen kan bestrijden, genaamd antistoffen. De virussen zijn nu door je lichaam ‘herkend’, zodat ze erg snel in actie kunnen komen wanneer besmetting dreigt.

Vindt besmetting toch plaats? Dan heeft je lichaam onthouden hoe hij deze boosdoener de vorige keer een kopje kleiner heeft gemaakt. En dat was ten tijde van je vaccinatie!

Hierdoor werkt je lichaam de indringer snel de deur weer uit en ben je beter beschermd.

Een normaal, gezond lichaam kan de griep meestal prima zelf verslaan. Hier heb je dus niet per se een griepprik voor nodig, vaak wordt dit dan ook niet gedekt door je verzekering.

Maar voor mensen ouder dan 65 jaar, jonger dan 5 jaar of mensen met een (chronisch) verminderde weerstand ligt dit anders. Zij hebben de extra bescherming mogelijk nodig. Ook zwangere vrouwen kan geadviseerd worden om een griepprik te nemen, vraag hier persoonlijke raad over bij een arts.

Griep voorkomen

Een goede weerstand kan net dat beetje kracht geven om een besmetting van het griepvirus te ontlopen. Het team van Gezonde Tips geeft je hiervoor 7 onmisbare adviezen:

  1. Goed slapen, maak hierbij voldoende uren
  2. Gezond en gevarieerd eten
  3. Voldoende water drinken
  4. Eventueel je weerstand ondersteunen met supplementen, zoals een algemene vitaminepil
  5. Regelmatig bewegen
  6. Je goed kleden bij koud en vochtig weer, blijf hiernaast niet in koude of natte kleding lopen
  7. Regelmatig even in de buitenlucht zijn. Ga eens een blokje om!

Heb je toch griep opgelopen? Probeer dan te voorkomen dat je anderen besmet, door:

  • Zo min mogelijk aan je neus of mond te zitten
  • Je af te schermen bij hoesten of niezen
  • Papieren zakdoeken te gebruiken en deze slechts eenmaal te gebruiken
  • Regelmatig je handen te wassen met water en zeep
  • Afstand te houden (lichamelijk) van gezonde individuen