Aandoeningen A-Z

Droge mond en keel: 8 oorzaken

droge mond

Heb je regelmatig last van een droge mond en keel?

Iedereen heeft natuurlijk weleens last van een droge mond maar dat is meestal tijdelijk.

1 op de 5 mensen heeft hier echter voortdurend last van en dan wordt het een stuk minder onschuldig.

Het voelt onprettig aan en bovendien is de oorzaak van deze droogte vaak ook verantwoordelijk voor aanverwante symptomen en bijkomende klachten.

Je speekselklieren kunnen ernstig beschadigd raken met alle gevolgen van dien.

Wil jij erachter komen wat de oorzaak van jouw droge mond kan zijn? Lees dan verder!

Het is belangrijk dat je mond voldoende speeksel produceert; in dit artikel leggen we uit waarom en wat je kunt doen om dit voor elkaar te krijgen.

Met tips die je kunt toepassen op je werk, in je vrije tijd, thuis en onderweg!

Klachten en symptomen droge mond en keel

De medische term voor een droge mond is xerostomie.

Xerostomie kan veel klachten geven. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Een aanhoudend dorstgevoel (dipsie)
  • Tandvleesproblemen
  • Zweertjes en scheurtjes in de mond en de mondhoeken
  • Droge, gebarsten lippen
  • Kleverige / plakkerige slijmvliezen in je mond
  • Een droge, ruwe, branderige, rode of beslagen tong
  • Een vieze smaak in je mond en slechte adem (halitosis)
  • Verminderde werking van smaakpapillen, dus moeite hebben met proeven
  • Moeite hebben met kauwen en slikken en soms met spreken
  • Gebitsprothese blijft niet goed zitten
  • Keelpijn, verkoudheid en heesheid

Niet alleen kun je last krijgen van en rond het gebied van je mond, maar een droge mond en keel kan samen gaan met allerlei andere klachten.

Je kunt dan denken aan:

  • Droge ogen
  • Een slechte huid
  • Last van maag en darmen
  • Een wazig, suf gevoel
  • Duizeligheid, oorsuizen
  • Vermoeidheid, concentratieproblemen
  • Oorpijn
  • Zweten, klamme handen
  • Hartkloppingen
  • Benauwdheid, hyperventilatie
  • Een opgejaagd gevoel
  • Hoofdpijn
  • Spier- en gewrichtspijn
  • Veel wisselende emoties
  • Vocht vasthouden

Lees ook: aften behandelen

Droge mond en keel: 8 oorzaken

Een tekort aan speeksel is vaak de hoofdoorzaak van een droge mond. De speekselklieren geven onvoldoende speeksel af. Het mondslijmvlies (orale mucosa) droogt daardoor uit.

Ouderen hebben sowieso een verminderde speekselproductie.

De redenen dat er te weinig speeksel wordt geproduceerd lopen uitéén van simpel oplosbare situaties tot zware aandoeningen waar een stuk meer aandacht voor nodig is.

Wij hebben 8 oorzaken voor je uitéén gezet.

Oorzaak 1: Te weinig vochtinname

Let erop dat je voldoende water drinkt. Je lichaam heeft 1,5 tot 2 liter water per dag nodig.

Met name bij veel en langdurig spreken en bij warmte, droge lucht, weinig ventilatie, werken met chemicaliën en inspanning.

Oorzaak 2: Kortdurig ziek zijn

We hebben het dan over tijdelijk ziek zijn, bijvoorbeeld het hebben van een verkoudheid, een keelontsteking, hooikoorts, griep, koorts, overgeven of diarree.

Oorzaak 3: (chronische) auto-immuunziektes en andere aandoeningen

Bij veel auto-immuunziektes wordt de speekselproductie aangetast.

Zo kun je een droge mond en keel krijgen bij diabetes type 2 en 1; vooral in het beginstadium.

Een teveel aan suiker in het bloed zorgt ervoor dat er vocht uit de omliggende weefsels wordt onttrokken.

Het lichaam probeert het bloed te verdunnen met dit vocht en daardoor heb je minder vocht in je mond.

Ook vormen van reuma zorgen voor een droge keel en mond en daarbij vaak voor droge ogen.

Daarnaast hebben HIV / AIDS en chemotherapie en bestraling bij kanker hetzelfde effect.

De ziekte van Sjörgren is een chronische auto-immuunziekte waarbij de traan- en speekselklieren ontstoken raken.

Overige aandoeningen en situaties waarbij een droge keel en mond kunnen behoren tot de klachten, zijn:

Na hevig bloedverlies, bij brandwonden, zenuwbeschadigingen van het hoofd en de nek, bij het hebben van ‘de bof’, bij taaislijmziekte, hoge bloeddruk, bloedarmoede, de ziekte van Alzheimer, de ziekte van Parkinson en na een beroerte.

Oorzaak 4: Stress

Bij stress zit je ademhaling (ongemerkt) hoog en versnelt deze ook. Je krijgt daardoor snel last van een droge mond en keel.

Oorzaak 5: Hormonale veranderingen

Tijdens de zwangerschap is er extra vocht nodig voor de bloedaanmaak en gaat er dus minder vocht naar de mond.

Ook tijdens de overgang kun je door hormonale schommelingen last krijgen van een droge mond.

Oorzaak 6: Medicijngebruik

Een droge mond en keel kun je vooral in het begin, bij het opbouwen van je medicijnen ervaren maar het kan ook blijvend zijn.

Bepaalde medicijnen remmen de speekselproductie af.

Denk dan aan medicijnen voor hoge bloeddruk, voor hartritmestoornissen, antihistaminemiddelen tegen allergieën, antidepressiva, kalmeringsmiddelen, slaap- en plasmiddelen en ontstekingsremmers.

Oorzaak 7: Genotsmiddelen

Alcohol, roken, blowen en harddrugs zoals speed drogen je mond en keel uit. Cafeïne scheidt vocht af.

Oorzaak 8: In- en uitademen door je mond

Een verkeerde ademhaling, met name bij het slapen, kan zorgen voor een droge mond en keel.

Wanneer je door je neus ademt wordt de lucht eerst verwarmd, en wordt minder droog als het de longen bereikt dan wanneer je door je mond ademt.

Gevolgen droge keel en mond

De mond wordt vochtig gehouden door speeksel. Een volwassene produceert ongeveer 1 liter speeksel per dag.

Als er sprake is van een verminderde speekselproductie is dat, zeker op lange termijn, niet goed voor je gezondheid doordat bepaalde processen in je lichaam niet goed meer functioneren.

Iemand met xerostomie produceert nog maar ongeveer 150 milliliter speeksel per dag.

Je weerstand begint in je mond (en in je darmen).

Bacteriën vermenigvuldigen zich veel sneller in een droge mond. Zo kunnen serieuze tandvleesproblemen ontstaan, zoals ontstoken tandvlees (gingivitis), mondinfecties, gaatjes en zelfs loszittende tanden.

Speeksel maakt voedsel zacht. Bij verminderde speekselproductie wordt het spijsverteringsproces aangetast; voedsel wordt minder goed verwerkt en afgebroken door het gebrek aan de enzymen afkomstig uit speeksel.

Dit kan op den duur zorgen voor problemen in het maag-darmsysteem.

Droge mond en keel voorkomen, verhelpen en behandelen

Ten eerste is het belangrijk om veel water te drinken. Zet ’s nachts een flesje water op je nachtkastje.

Drink ter afwisseling thee, of doe citroen, munt, komkommer of cranberry door je water. Kokoswater en aloë vera sap zonder toevoegingen zijn ook hydraterend.

Je mag tijdens het eten ook best drinken, maar drink steeds kleine slokjes.

Er bestaan diverse gels en sprays voor een droge keel en mond.

Een logopedist kan je eventueel helpen om je ademhaling op orde te brengen.

Probeer stress te verminderen, voldoende te bewegen, en zorg voor voldoende nachtrust.

Schaf een luchtbevochtiger aan, met name voor op het werk, in de slaapkamer en in de huiskamer.

Zet de verwarming niet te hoog en zorg altijd voor goede ventilatie. Zet liever een raampje open dan de airconditioning aan.

Probeer altijd goed te kauwen op je eten om de speekselproductie op gang te houden.

Je kunt geregeld op een suikervrij snoepje of iets dergelijks zuigen of kauwen voor de speekselproductie. Af en toe suikervrije kauwgom is oke, maar doe dit niet teveel want het kan laxerend werken en zoetstoffen zijn niet erg gezond.

Probeer je mond elke dag goed te reinigen. Dat betekent minstens 2 keer per dag poetsen (niet te hard en niet vlak na zure voeding en frisdranken) met de juiste tandpasta.

Gebruik tandpasta zonder natriumlaurylsulfaat (schuimmiddel), maar liever met menthol.

Reinig tussen je tanden met floss of ragertjes. Je tong kun je schoonmaken met een tongschraper, zodat slechte bacteriën minder schade aan kunnen richten en je adem frisser blijft.

Laat je tandarts ook eens goed kijken naar je mond.

Goede voeding is zoals gewoonlijk ook belangrijk: eet veel (groene blad)groenten voor een gezonde mondflora.

Vermijd teveel koffie, alcohol en suikerhoudende frisdranken. Deze drogen je mond uit en tasten het tandglazuur aan.

Eet ook minder zout.

Stop met roken.

Voor droge lippen en mondhoeken gebruik je vaseline of lippenbalsem.

Je kunt met je huisarts een gesprek hebben over jouw medicijnen. Kun je wellicht een ander medicijn proberen of een lagere dosis om zo minder last te hebben van een droge mond?

Dit is natuurlijk niet altijd te realiseren maar het is een gesprek waard.

Sowieso is het aan te raden om een bezoek te brengen aan je huisarts als de klachten niet overgaan.

De huisarts kan je eventueel het middel salagen voorschrijven. Dit is een middel dat de speekselklieren stimuleert.

Let wel op voor bijwerkingen. Je mag dit middel niet gebruiken bij chronische aandoeningen, zoals astma.