Aandoeningen A-Z

Chronische vermoeidheidssyndroom

chronische vermoeidheidssyndroom

Het chronische vermoeidheidssyndroom is een zeer complexe aandoening die vaak ter discussie staat.

Het bestaan van deze aandoening wordt niet door iedereen erkend; sommige artsen beschouwen het als een puur psychische (psychogene; door de geest veroorzaakte) aandoening.

Dit kan tot veel frustratie leiden bij patiënten.

De aandoening kreeg pas in 1980 een naam en er wordt anno nu nog volop onderzoek gedaan naar de precieze oorzaken ervan.

In 2013 zijn de eerste richtlijnen voor behandeling opgesteld.

En dat is goed nieuws, want zo kunnen patiënten sneller en beter geholpen worden.

In dit artikel lees je alles over de symptomen, oorzaken en behandeling van het chronische vermoeidheidssyndroom.

Wat is chronische vermoeidheidssyndroom?

Ben je al langer dan 6 maanden extreem en overweldigend vermoeid? Helpt rust en slaap niet om te herstellen en te verfrissen?

Verhindert en belemmert de moeheid je in je dagelijkse routine?

Wordt de vermoeidheid bij fysieke, mentale en emotionele inspanningen nog erger?

Dan kan het zijn dat je lijdt aan het chronische vermoeidheidssyndroom.

Chronische vermoeidheidssyndroom wordt in veel gevallen ook M.E. genoemd. M.E. staat voor myalgische encephalomyelitis. 

Dit betekent letterlijk ‘met spierpijn gepaard gaande ontsteking van de hersenen en het ruggenmerg.’

Symptomen chronische vermoeidheidssyndroom

Bij het chronische vermoeidheidssyndroom bestaan de symptomen naast de beschrijving van hierboven bijvoorbeeld uit:

  • Slecht geheugen
  • Moeilijk kunnen concentreren
  • Keelpijn
  • Opgezette lymfeklieren in de keel of oksels
  • Onverklaarbare spierpijn
  • Gewrichtspijn zonder roodheid of zwelling
  • Stijfheid
  • Hoofdpijn
  • Fysieke, mentale en emotionele overgevoeligheid
  • Slaapstoornissen
  • Maag- en darmklachten
  • Na mentale of fysieke inspanning zeker 24 uur aanhoudend gevoel van uitputting
  • Duizeligheid
  • Stemmingswisselingen
  • Candida (schimmelinfecties)
  • Onregelmatige hartkloppingen

Indien deze symptomen langer aanhouden komen patiënten vaak in een sociaal isolement en kunnen ze angstig, neerslachtig of depressief raken.

Vaak zijn ze genoodzaakt maatregelen te nemen binnen hun werk en privéleven om beter om te kunnen gaan met het chronische vermoeidheidssyndroom.

Soortgelijke aandoeningen

De symptomen van het chronische vermoeidheidssyndroom overlappen vaak met fibromyalgie. Dit is een aandoening met soortgelijke klachten die tezamen het ziektebeeld vormen.

Vaak overheerst bij fibromyalgie-patiënten de pijn en bij CVS-patiënten de vermoeidheid, maar beiden zijn aanwezig.

Bij fibromyalgie komen nog talloze andersoortige symptomen voor zoals bijvoorbeeld koude, tintelende en/of gezwollen handen en voeten.

Ook lijken veel symptomen van het chronische vermoeidheidssyndroom op psychische aandoeningen als neurasthenie (‘zenuwzwakte’; neurotische, stressgebonden stoornis) en burn-out (emotionele uitputting door stress).

Oorzaken chronische vermoeidheidssyndroom

Chronische vermoeidheid wordt geen ziekte genoemd maar een syndroom. Het begrip ‘syndroom’ betekent: een verzameling van steeds voorkomende symptomen/verschijnselen.

Op het moment dat een syndroom wordt vastgesteld zijn de oorzaken nog niet bekend of zijn er meerdere mogelijke oorzaken.

In het geval van het chronische vermoeidheidssyndroom wordt zowel gedacht aan oorzaken als virale infecties en psychologische stoornissen.

Veel experts geven aan dat het chronische vermoeidheidssyndroom zeker niet een psychische aandoening is.

Het zou te maken hebben met een verstoring van het immuunsysteem en wellicht met een infectie met het Epstein-Barr virus; een herpesvirus dat eveneens veroorzaker is van de ziekte van Pfeiffer.

Eerder werd gedacht dat een virus verwant aan het murine leukemie virus wellicht de oorzaak was, maar dit is inmiddels weerlegd.

Ook verstoringen in de hormoonhuishouding zouden een oorzaak kunnen zijn van het chronische vermoeidheidssyndroom.

CVS komt met name voor bij veertigers en vijftigers en over het algemeen hebben vrouwen er vaker mee te maken dan mannen.

Moeilijk om kunnen gaan met stress kan bijdragen aan de ontwikkeling van de aandoening.

Naar de huisarts

Hoe eerder je met je klachten naar je huisarts gaat, hoe beter dit is. Zonder gerichte behandeling van het chronische vermoeidheidssyndroom kan er meer schade ontstaan.

Indien je je huisarts gaat bezoeken is het een idee om iemand mee te nemen die dichtbij je staat. Die persoon kan meeluisteren met het gesprek en eventueel informatie geven indien nodig.

Verder ben je beter voorbereid als je een dagboekje bij hebt gehouden met daarin het soort klachten, recente veranderingen in je leven, zaken die stress bij jou triggeren, je medische geschiedenis en eventuele vragen die je hebt aan je huisarts.

In eerste instantie zal je huisarts misschien met suggesties aankomen als: gezondere voeding, meer lichaamsbeweging, een beter bed en oplossingen tegen stress. Deze kun je uiteraard ter harte nemen.

Als je het gevoel hebt dat je niet serieus wordt genomen door je huisarts, kun je altijd om een second opinion vragen.

Behandeling chronische vermoeidheidssyndroom door specialisten

Om vast te stellen dat je lijdt aan het chronische vermoeidheidssyndroom zal je onderzocht moeten worden door verschillende specialisten.

Aandoeningen met dezelfde symptomen moeten eerst worden uitgesloten.Je kunt denken aan een slecht functionerende schildklier, bloedarmoede, diabetes, slaapstoornissen en psychische stoornissen.

Je zult veel geduld moeten hebben bij dit proces.

Soms wordt er bij de behandeling ook onderscheid gemaakt tussen het chronische vermoeidheidssyndroom en M.E.

De behandeling bestaat met name uit het bestrijden van de symptomen, opnieuw door een team van artsen en therapeuten.

Dit laatste, gecombineerd met een tekort aan geschikte behandelplaatsen, maakt het een complexe behandeling die niet voor iedere patiënt dezelfde resultaten geeft.

  • Er kunnen door de internist (arts-specialist voor inwendige ziekten) medicijnen worden voorgeschreven voor pijnklachten en verder eventueel antidepressiva en/of slaapmiddelen.
  • Voedingssupplementen zoals magnesium en chlorella kunnen de levenskwaliteit ook helpen te verbeteren.
  • Een fysiotherapeut, ergotherapeut (helpt mensen met een beperking in het dagelijks handelen) of manueel therapeut kan je oefeningen op maat geven (graded exercise therapie). Bijvoorbeeld lichte stretch-oefeningen die zorgen dat je je lichaam in beweging houdt zonder het geheel uit te putten.
  • Verder kun je met een psychotherapeut of coach manieren zoeken om om te gaan met het chronisch vermoeidheidssyndroom. Om je grenzen te bewaken (ook op dagen dat je je goed voelt!), teleurstellingen te verwerken en je leven opnieuw in te richten.
  • Vaak wordt hiervoor ook gebruik gemaakt van (aandachtsgerichte) cognitieve gedragstherapie.

Wat kun je daarnaast nog zelf doen?

Het is verder belangrijk om om te leren gaan met stress, om ‘nee’ te durven zeggen en om jezelf toestemming te geven om te ontspannen.

Ook helpt het om, ondanks de klachten, een duidelijke structuur aan je dag te geven met een helder (slaap)ritme.

Naast het volgen van het juiste voedingspatroon kun je mogelijke remedies uitproberen zoals acupunctuur, homeopathie, haptonomie, osteopathie, massages en yoga.

Denk verder aan het volgen van bijeenkomsten of fora voor lotgenoten van het chronische vermoeidheidssyndroom.

Nieuwe ontwikkelingen rond het chronische vermoeidheidssyndroom

In februari 2015 heeft een commissie van experts in de V.S. voorgesteld om het chronische vermoeidheidssyndroom een andere naam te geven en nieuwe criteria op te stellen om tot diagnose te komen.

Bijvoorbeeld het feit dat de vermoeidheid verergert als je recht overeind staat en vermindert als je ligt. En dat elke vorm van inspanning een negatief effect heeft op het functioneren van de patiënt.

De nieuwe naam van het chronische vermoeidheidssyndroom zou dan worden: systematische inspanning tolerantie ziekte.