Aandoeningen A-Z

Bloedarmoede oorzaken, symptomen en behandeling

bloedarmoede

Ben jij erg vermoeid en voel je je zwak?

Ben je vaak kortademig en zien je gezicht, nagels, tandvlees en lippen bleek?

Dan zou je weleens last kunnen hebben van bloedarmoede.

Veel mensen lopen rond met vermoeidheidsklachten en weten niet dat ze bloedarmoede hebben.

Het kan onschuldig beginnen maar op de lange termijn leiden tot ernstige gezondheidsklachten.

In dit artikel bespreken we de symptomen, oorzaken en behandeling van deze aandoening.

Hoe kun je bloedarmoede herkennen? En hoe voorkom je dat je het krijgt?

Je leest er alles over in dit artikel.

Wat is bloedarmoede?

Bloedarmoede is de meest voorkomende bloedafwijking.

Bloed bestaat voor 40% uit cellen (voornamelijk rode bloedcellen) en verder uit helder plasma (vloeistof die met name uit water bestaat).

Rode bloedcellen, ook wel rode bloedlichaampjes genoemd, worden aangemaakt uit stamcellen in het beenmerg, wat in grote botten zit, en overleven zo’n 4 maanden.

Bij bloedarmoede zijn er te weinig rode bloedcellen (erytrocyten) aanwezig in het bloed, of de rode bloedcellen functioneren niet goed.

Er is sprake van een tekort aan rode bloedkleurstof (hemoglobine, afgekort: Hb) in de bloedsomloop.

Hemoglobine is een eiwit dat in een rode bloedcel zit en het de rode kleur geeft.

De rode bloedcellen zorgen voor het vervoer van zuurstof en CO2 (kooldioxide) tussen de longen en de rest van het lichaam.

Er stroomt wel 5 tot 6 liter bloed door je lichaam heen. 1 druppeltje bloed bevat al ruim 250 miljoen rode bloedcellen!

Bij bloedarmoede heeft je lichaam dus onvoldoende zuurstofrijk bloed tot zijn beschikking.

De medische term voor bloedarmoede is ‘anemie’.

Je kunt overigens ook teveel rode bloedcellen in je bloed hebben. Deze zeldzame ziekte heet polycytemia vera, en kan lijden tot leukemie (beenmergkanker).

Bloedarmoede symptomen

In het begin geeft bloedarmoede geen klachten.

In een later stadium kunnen onderstaande symptomen optreden. Welke symptomen dit zijn en in welke hevigheid is bij iedere patiënt verschillend.

  • Weinig energie, futloosheid, vermoeidheid, zwak voelen
  • Somberheid
  • Duizeligheid
  • Vlekken voor je ogen
  • Trillende handen
  • Verminderde weerstand
  • Het snel koud hebben
  • Zweten
  • Bleekheid van gezicht, oogleden, lippen, tandvlees en nagelbedden
  • Snel bloedend tandvlees, pijnlijke tong, scheurtjes in de mondhoeken
  • Broze, lepelvormige nagels
  • Kortademigheid
  • Hartkloppingen
  • Hoofdpijn
  • Oorsuizen
  • Koorts
  • Bloedneus
  • Haaruitval
  • Pijn bij het plassen
  • Pijn in je buik
  • Pijn in je gewrichten
  • Jeuk
  • Huiduitslag
  • Geelzucht
  • Verminderde eetlust of juist behoefte aan suikerrijke voeding
  • Misselijkheid
  • Rusteloze benen

Bloedarmoede oorzaken

Er zijn meerdere oorzaken voor te vinden.

Ijzertekort en vitaminetekort

IJzertekort is de meest voorkomende oorzaak. Het mineraal ijzer is essentieel voor je gezondheid.

In hemoglobine, het eiwit in de rode bloedcellen, zit ook ijzer opgeslagen. Wanneer er hier minder van aanwezig is, krijgt je lichaam al snel een ijzertekort. Andersom is ijzer nodig voor het produceren van hemoglobine.

Er moet dus genoeg ijzer in je voeding zitten en de maag en darmen moeten goed functioneren om ijzer goed op te nemen.

Overmatig sporten (met name duursport) kan ook een ijzertekort opleveren.

Je kunt ook bloedarmoede krijgen door een tekort aan vitamine b12, vitamine B6 en / of foliumzuur. Deze vitaminen dragen bij aan de aanmaak van hemoglobine.

Er wordt wel beweerd dat vegetariërs en veganisten snel een ijzertekort of vitamine B tekort zouden kunnen krijgen omdat zij geen vlees eten. (rood) vlees bevat inderdaad veel van deze stoffen, maar er zijn vele andere bronnen van ijzer in voeding.

Vrouwen

Vrouwen hebben meer kans op bloedarmoede dan mannen. Bloedarmoede komt vooral voor bij jonge vrouwen.

Tijdens de menstruatie verlies je veel ijzerrijk bloed. Ook tijdens de zwangerschap en bij het geven van borstvoeding ligt ijzertekort en daarmee bloedarmoede op de loer.

Tijdens de zwangerschap daalt het hemoglobine-gehalte sowieso altijd. Borstvoeding geven vraagt ook veel energie van de moeder.

Het is erg belangrijk dat je hierop let tijdens je zwangerschap, want ijzertekort kan van invloed zijn op de ontwikkeling van het kindje.

Onderliggende aandoeningen

Bij ouderen is er vaak sprake van bloedarmoede vanwege een onderliggende aandoening.

Het is met name voor ouderen belangrijk om bloedarmoede zo snel mogelijk aan te pakken. Het sterftecijfer onder ouderen met bloedarmoede ligt namelijk hoger dan ouderen zonder bloedarmoede.

Je kunt erfelijk belast zijn met bepaalde vormen van bloedarmoede, zoals G6PD-deficiëntie (een enzymtekort in de rode bloedcellen waardoor die niet lang genoeg overleven).

Bloedarmoede kan eveneens ontstaan na een externe of interne bloeding.

Denk bij interne bloedingen bijvoorbeeld aan een maagzweer en / of maagbloeding door een ontsteking of langdurig gebruik van bepaalde medicijnen.

Tumoren of poliepen in het maag-darmkanaal kunnen gaan bloeden en na een operatie zoals een hartklep-operatie kunnen er eveneens bloedingen ontstaan.

Verder kunnen infectieziekten als de ziekte van Lyme en de ziekte van Pfeiffer en auto-immuunziekten als reuma bloedafbraak (en dus bloedarmoede) veroorzaken.

Ook lymfeklierkanker, lever- of galblaasaandoeningen en beenmergziekten als leukemie hebben een negatieve invloed op rode bloedcellen.

Overige oorzaken

Tot slot kan alcoholmisbruik leiden tot een verminderde aanmaak van hemoglobine.

Veel roken kan ook bijdragen tot bloedarmoede. Nicotine breekt rode bloedcellen af.

Diagnose

Je kunt online een test met vragenlijst doen om al een idee te krijgen of je wellicht bloedarmoede hebt.

Bezoek je huisarts voor een bloedonderzoek. In het laboratorium wordt de hemoglobine (Hb) waarde getest.

Is de hemoglobine-waarde lager dan 8,6 (bij mannen) of 7,4 (bij vrouwen) dan is er sprake van bloedarmoede.

Bloedarmoede behandeling

Behandeling is essentieel. Langdurige, chronische bloedarmoede lijdt uiteindelijk tot ernstige gezondheidsklachten met de dood als gevolg.

De behandeling hangt uiteraard af van de oorzaak ervan.

Met ijzer-voedingssupplementen (ook wel staaltabletten genoemd) kan het ijzertekort snel aangevuld worden. Ook kun je behandeld worden met vitamine B12 injecties.

Het duurt zo’n drie maanden voordat de hemoglobine waarden in je bloed weer hersteld zijn. In ernstigere gevallen kan het herstel langer duren.

Homeopathie kan eventueel ondersteuning van je immuunsysteem bieden.

Bij ernstige bloedarmoede door onderliggende (erfelijke) aandoeningen zoals hierboven beschreven, kan het nodig zijn om over te gaan op een bloedtransfusie.

Je zult in bepaalde gevallen je hele leven onder controle blijven van een bloedspecialist (een hematoloog).

Voorkomen

Zorg ervoor dat je ijzerrijke voeding eet.

Rood vlees zoals biefstuk bevat veel ijzer maar kan bij overconsumptie de kans op darmkanker vergroten. Eet het dus met mate. Ander vlees dat veel ijzer bevat is lever.

Overige ijzerrijke voeding:

  • Groenten, met name kool, asperges, broccoli en spinazie
  • Kruiden, met name basilicum en marjolein
  • Vis en zeevruchten, met name oesters
  • Volkoren brood
  • Noten, met name cashewnoten
  • Zaden, met name sesamzaad
  • Pitten, met name pompoenpitten
  • Peulvruchten, met name kidneybonen
  • Fruit, met name gedroogde vruchten zoals abrikoos, rozijnen en dadels
  • Paddenstoelen, met name cantharellen

Slik voedingssupplementen met ijzer, voornamelijk tijdens de menstruatie en de zwangerschap. Bij voorkeur in combinatie met foliumzuur, magnesium, zink en alg-extract.

Drink niet teveel rode wijn en zwarte thee.

Stop met roken.

Eventueel kun je kiezen voor bepaalde anticonceptie die ervoor zorgt dat het bloedverlies tijdens de menstruatie minder heftig is.